Blog

  • Kirehe: Urubyiruko Rushishikajwe No Gukora Imibonano Mpuzabitsina Idakingiye

    Nzabandora Denis wo mu Murenge wa Musaza, akagali ka Nganda yemeza ko urubyiruko rushyushye ndetse runashishikajwe n’ ubushake bwinshi bwo gukora imibonano mpuzabitsina idakingiye arusaba gukoresha udukingirizo bitaba ibyo rugakizwa rukemera Imana.

    Nzabandora Denis

    Ibyo Nzabandora yabishimangiye mu kiganiro kigufi yagiranye na Imenanews muri ibi bihe by’ ubukangurambaga bwo kurwanya SIDA, Nzabandora yavuze ko ari umugabo wubatse kandi afite umwana w’ imyaka 5 y’ amavuko.

    Ati”Nagize Imana ikomeye cyane kuko mu gihe nari ntangiye kwifuza gukora imibonano mpuzabitsina nahise nkora ubukwe nzana umugore ndasaba bagenzi banjye rero ko mu gihe cyose badashoboye kwifata nibakoresha agakingirizo niba batabishoboye nibashake abagore kumugaragaro cyangwa se bakizwe bemere kuyoborwa n’ Imana bitabaye ibyo SIDA irabahitanye.”

    Uwimana Donatha Umukorerabushake

    Uwimana Donatha ni umwe mu rubyiruko rw’abakorerabushake mu Karere ka Kirehe, Umurenge wa Kigarama avugako Urubyiruko rwa Kirehe rufite ibyago byinshi byo kwandura SIDA, kuko nta bumenyi bafite buhagije by’uko bakwirinda.

    Yagize ati”. Niba umuntu atwaye inda haba hari amahirwe menshi cyane yo kwandura SIDA, kandi hano urubyiruko rutwara inda zitateganijwe rurahari pee, kuko akenshi usanga nta makuru ahagije bafite y’uburyo bakwirinda  ngo bakore imibonano mpuzabitsina ikingiye, kuko ubashukishije amafaranga menshi baryamana batikingiye.”

    Uwimana gusa yagaragaje ko haramutse  hari nka ma karabu( clubs)yigisha urubyiruko ububi bwa SIDA, n’uburyo yandura ko byagira ikinini bihindura.

    Visi Meya ushinzwe imibereho myiza mu Karere ka Kirehe, Mukandayisenga Janviere yavuze ko mu rwego rwo gushishikariza urubyiruko kwirinda SIDA hakomeje gukorwa ubukangurambaga butandukanye.

    Visi Meya Mukandayisenga Janviere Ushinzwe Imibereho myiza mu Karere Ka Kirehe

    Ati” Ibarurishamibare ryagaragaje ko abakora uburaya muri Kirehe ari  60% kandi bari biganjemo urubyiruko icyo twakoze ni uko twabashyizwe mu ishyirahamwe mu rwego rwo kubafasha guhindura imyumvire ariko biga no kwihangira umurimo, hari n’ umwe duherutse gusubiza mu ishuri, gusa uko bukeye bigaragara ko abakora uyu mwuga bagenda bagabanuka ku kigero gishimishije.”

    Mukandayisenga Janviere  avuga kandi ko ubwandu bwa virusi itera SIDA buhari, ariko asaba ababyeyi gusobanurira abana ibijyanye n’ubuzima bwabo bw’imyororokere no kwirinda kwishora mu mibonano mpuzabitsina idakingiye.

    Mu Karere ka Kirehe umwaka ushize wa 2022 bari bafite abangavu babyaye 950, naho mu mezi 9 ashize kuva mu kwa karindwi kugeza mu kwa gatatu ababyaye bari 117 , muri bo 27 bafite ubwandu bwa  virusi itera SIDA, bari munsi y’imyaka 18.

    Platin P hamwe n’Urubyiruko rwa Kirehe

    Urubyiruko rwa Kirehe rwari rwitabiriye ubwo butumwa harimo n’Umushyushyarugamba Nemeye platin.

    By: Uwamaliya Florence

  • Ngoma: Certaines Prostituées Decident d’ Abandonner Cette Pratique A Condition

    Certaines femmes qui pratiquent la prostitution dans le district de Ngoma, disent qu’elles sont fatiguées de ce métier et veulent qu’on leur donne un capital pour changer totalement leur vie.

    Rosalie, qui représente 729 prostituées dans les 14 secteurs qui composent le District de Ngoma, dit qu’elles ne sont pas fières de de la prostitution, qu’elles choisissent cette pratique pour juste survivre.

    Dans son intervention vis à vis de la prese, Rosalie a egalément dit qu’il y a plusieurs raisons pour lesquelles elles veulent quitter cette profession, notamment qu’ils ont des enfants adultes et que les voisins les traitent des malheureuses.

    “Je conseille depuis un certain temps à mes collègues d’abandonner le métier de prostitué, car il y a des hommes qui viennent pour avoir des relations sexuelles et refusent d’utiliser des préservatifs”, a-t-elle déclaré.

    Dans son allocution elle a encore  dit que la plupart des gens dans cette profession ne les font pas pour le plaisir, et finalement elles embarrasser et sous-estimer parmi d’autres personnes.

    Elle a déclaré: “Même si nous travaillons dans la prostitution, nous savons que ce n’est pas une profession agréable pour nous.”

    La dame dit que 729 sont visibles dans les rapports qu’elles ont mais ce nombre peut être plus élevé.

    Elle a déclaré: “Nous demandons au district de Ngoma de nous offrir le capital que nous pouvons utiliser car certains d’entre eux sont trompés par l’argent qu’ils reçoivent des clients”.

    Hategekimana Rachid dit que la vie est plus importante que l’argent, et il conseille aux prostituées d’y renoncer et de trouver autre chose à faire.

    “L’argent n’achète pas la vie,c’est pour cela que  je n’encourage personne à commettre l’adultère”, a-t-il déclaré.

    Dukuzimana Marie Alice. La responsable du département de la santé du district de Ngoma

    La responsable du département de la santé du district de Ngoma, Dukuzimana Marie Alice, affirme qu’il y a des prostituées  qui ont déjà  reçu leur soutien et qui ensuite font d’autres choses.

    Elle a déclaré: “Bien que je n’aie pas le nombre de ceux que nous avons aidés qui se livrent à ce métier de la prostitution, ils ne sont pas peu nombreux dans ce quartier, notamment parce que nous les mélangeons avec d’autres personnes qui ont moins de capacité.”

    En plus des 729 femmes et filles qui travaillent comme prostituées dans le district de Ngoma, il y a aussi 208 adolescentes qui ont eu des grossesses non planifiées et qui ont besoin d’aide et 622 autres âgées de 18 à 19 ans qui ont donné naissance aux enfants.

    By: Florence Uwamaliya

  • Sake: Les Jeunes Prostituées S’inquiètent Du Coût Des Préservatifs

    En Province de l’ Est du Rwanda, la plupart des prostituées, disent que le manque de protection les versent dans des relations sexuelles non protégées, un aspect qui mettent leur vie en danger.

    Ndaruhutse Jean de Dieu, le secrétaire exécutif du secteur de Saké

    Ndaruhutse Jean de Dieu, le secrétaire exécutif du secteur de Saké a déclaré: Nous apprenons aux jeunes à prévenir le SIDA, le problème est que s’ils veulent manger sans travailler, ils doivent sortir les mains de leurs poches et travailler parce que s’ils ne font pa ça, ils n’arriveront à rien.

    Les informations du centre de santé du secteur de Sake montrent que 568 personnes ont été testées pour le VIH depuis juin 2022

    Parmi ces prostituées, des jeunes filles du district de Ngoma, secteur de Sake montrent que le fait que les préservatifs soient chers et qu’elles n’aient rien à faire pour se protéger pousse certaines d’entre elles à avoir des rapports sexuels non protégés, ce qui les amènent à contracter diverses maladies sexuellement transmissibles, dont le sida.

    Ces jeunes disent cela parce que l’endroit où ils achetaient des préservatifs c’ est au monastère et qu’on ne leur facilitent pas  l’ utilisation des préservatifs, parce qu’ils déclarent ne pas supporter ce métier de prostitution.

    Elles  témoignent qu’un préservatif dans une boutique coûte au moins 100 Francs et que les partenaires potentiels paient une somme modique pour les relations sexuelles, ce qui les pousse à choisir d’avoir des relations sexuelles non protégées.

    Sur ce propos, Uwamahoro Chantal, du secteur de Rwintasha, affirme que les jeunes qui se prostituent n’ont pas accès aux préservatifs et ne sont pas protégés lorsqu’ils ont des rapports sexuels, ce qui entraîne une infection par le VIH.

    Elle a dit: Donc, si un homme vient rester avec vous et vous paie 1000 francs ou 1500 francs, l’argent dont vous avez besoin pour manger et payer la maison, et qu’ il vous oblige de payer le préservatif, vais-je perdre cet argent” Que me restera-t-il lorsque je retirerai les préservatifs, Je travaillerai là-bas indépendamment du SIDA, j’y pense après avoir été infecté par le sida”.

    Mukana Fromina, qui vit dans le secteur de Sake, Gafunzo, dit qu’elles ont du mal à obtenir des préservatifs, car l’argent qu’elles reçoivent des hommes ne les incitent pas à acheter des préservatifs.

    Elle a dit: Nous avons un problème de ne pas trouver de préservatifs parce que c’est difficile si vous n’avez pas 500 Francs  pour aller l’acheter,vous acceptez de le faire pour vous défoncer, même si cela affecte notre santé quand bien même les préservatifs  nous gardent de contracter des maladies sexuellement transmissibles.

    Bikorimana Ndungutse, responsable des activités jeunesse à AHF Rwanda, affirme que la vente de préservatifs est une excuse et non une raison de ne pas les utiliser.

    Il a dit: La chose la plus importante est de savoir pourquoi vous allez utiliser le préservatif. Si vous savez pourquoi vous allez l’utiliser,vous irez chez le médecin et vous l’obtiendrez gratuitement ou vous irez au magasin pour l’acheter.”

    Il a poursuivi que “cette excuse de dire que les préservatifs  coûtent trop cher devrait être supprimée”.

    AHF Rwanda soutient RBC où plus de trente millions de préservatifs entrent au Rwanda, cette organisation gagne plus de quatre millions par an.

    Dr. Umurerwa Joyce Mireille

    By: Uwamaliya Florence

  • Bugesera modèle en matière de vaccination des enfant contre le Covid-19

    Les parents vivant dans le district de Bugesera, secteur de Gashora, quartier de Kagomasi montrent qu’ils n’ont aucune inquiétude à faire vacciner leurs enfants de cinq ans contre le COVID-19, y compris ceux en famille d’accueil, car ils sont également protégés .

    Lors de la descente des journalistes réunis au sein de l’ ABASIRWA , les parents l’ont annoncé à Imena lorsqu’il les a rencontrés à la cellule de Kagomasi où une opération était en cours pour protéger leurs enfants.

    Ndagijima Celestin a déclaré qu’il ne voyait aucun problème à protéger leurs enfants car eux-mêmes ne sont pas lésés.

    Il a dit: «J’ai deux enfants jumeaux qui ont été vaccinés, c’est un moyen de prévenir le COVID-19 et ils ont été vaccinés à l’école et on nous a dit que c’était pour les protéger du COVID-19 et j’ai senti que c’était important sans aucun problèmes et j’en étais content.

    Il n’y a pas lieu de s’inquiéter car nous sommes nous-mêmes immunisés et ne voyons aucun effet secondaire, et nous comprenons avec certitude que la vaccination des enfants est un moyen de les protéger du COVID-19″.

    Il a ajouté que les enfants ne présentaient aucun symptôme autre que la douleur au site d’injection, mais qu’ils se sont rétablis en 3 jours.

    Mukandagijimana Domina, qui s’occupe des enfants de l’école de Kagomasi, a déclaré qu’ils avaient d’abord expliqué aux parents l’importance de protéger les enfants, afin qu’ils participent sans aucun problème.

    Dans son allocution elle a déclaré: “Les pourparlers de concertation avec eux leur ont fait accepter leurs enfants sans les forcer, aujourd’hui nous l’avons fait pour ceux de l’église ici. Il n’y a pas de parents qui refusent de me donner des enfants sans souci.

    La vaccination des enfants n’inquiéte pas leurs parents.

    Ceux qui ont exprimé leur inquiétude ont demandé si les vaccins pour adultes sont aussi donnés aux enfants, mais les médecins leur ont expliqué que l’épidémie ne touche pas seulement les adultes mais les enfants sont également protégés et qu’ils ont une immunité, ils mettent leurs soucis de côté et participent à la vaccination.

    Elle a poursuivi en expliquant que la protection de ces enfants ne cause pas de problèmes aux parents parce qu’ils font leur travail pendant qu’ils remplissent les formulaires et ensuite les parents viennent signer que leurs enfants sont protégés.

    Elle a ensuite  déclaré: «Il n’y a aucun problème pour qu’un enfant soit protégé et signé par un parent ou un tuteur. Aujourd’hui nous leur faisons des formulaires et ensuite l’enfant sera protégé par la mère à leur arrivée, ils viennent ici de l’agriculture.

    Nyiransengimana Rose, qui a un enfant de 6 ans, a déclaré que la raison pour laquelle elle avait vacciné l’enfant était que le COVID-19 était devenu une maladie mortelle.

    Elle a déclaré : « Ce qui m’a fait accepter de venir vacciner mon enfant avec le vaccin COVID-19, c’est que c’est devenu une terrible maladie qui nous a touchés partout dans le monde. Je pense que c’est le monde entier. une chose terrible et il y a des gens qui meurent. Beaucoup de familles meurent. Nous pensons qu’il faut vacciner les enfants et les vacciner. tous les vaccins”.

    Elle a dit : « Je n’ai aucune inquiétude à me faire vacciner, il n’y a aucun parent que je trouve têtu mais ils le veulent tous, ils se font vacciner correctement sans aucun problème. Personne ne pense que le COVID-19 est terminé. Je n’ai vu aucun symptôme du vaccin chez les enfants, et je me suis fait vacciner et j’ai senti que cela ne m’affectait pas”.

    Le directeur du Centre de santé de Gashora, Habimana Landouard, a annoncé que les parents qui ont été informés sur le vaccin pour leurs enfants  de moins de 5 ans, et il y a ceux qui les ont accompagné pour les faire vacciner.

    Il a déclaré : « Au début, il n’y avait que quelques personnes, 7 familles dans tout le secteur n’ont pas participé, à cause de la grave épidémie et de l’impact qu’elle a eu,Les gens le veulent vraiment.

    Il poursuit : « Vous trouvez que maintenant s’il y a aucune maman qui n’amène pas son enfant ici , elle nous suit là où nous allon au Centre de santé. Quand nous avons donné le message, ils sont tous venus, mais nous renvoyions des enfants de moins de 12 ans.

    Bugesera modèle en matière de vaccination

    Le maire adjoint du district de Bugesera chargé de la protection sociale, Imanishimwe Yvette, a déclaré qu’après avoir reçu les instructions, le district de Bugesera a fait quelque chose et que la vaccination est l’une des mesures qui ont beaucoup aidé à faire face au COVID-19, qui est une activité en cours.

    Il a déclaré : « 292 902 personnes ont été protégées, soit 100 % de celles qui étaient censées être protégées à ce moment-là. La vaccination des enfants entre 5-11 ans est de 30 442 sur 71 570 que nous devons vacciner, nous avons encore un écart car nous sommes à 43%. Ils sont protégés selon les vaccinations que nous recevons. Maintenant, il nous reste 710 vaccins dans le magasin ».

    À Kagomas, il y a 9 garderies avec 76 enfants âgés de 5 ans et plus, et il est prévu que 942 enfants hébergés dans 36 garderies seront vaccinnés dans le secteur de Gashora.

    By: Florence Uwamaliya

  • Ijambo Rya Nyakubahwa Perezida Paul Kagame Atangiza Kwibuka Ku Nshuro Ya 29 Jenoside Yakorewe Abatutsi

    Perezida Paul Kagame yatangije icyumweru cy’icyunamo, ndetse n’iminsi 100 yo kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi, yavuze ko mu mateka yabaye, Abanyarwanda bagize imbaraga z’uko nta we uzababwiriza uko babaho, cyangwa ngo abazanemo amacakubiri.

    Perezida Paul Kagame ubwo yagezaga ijambo ku bitabiriye umuhango wo gutangiza icyunamo n’ibikorwa byo kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi

    Ijambo rye, Perezida Paul Kagame yarivuze mu Cyongereza, avuga ko bigoye kugira icyo avuga nyuma y’ubuhamya bwatanzwe, ndetse n’ibihamya by’amateka byagarutsweho na Minisitiri Bizimana Jean Damascene.

    Gusa, Perezida Paul Kagame yavuze ko ukuri kuri mu byavuzwe. Ati “Ushobora kwiruka, ariko ntushobora kwihisha, ntaho kwihisha uku kuri kw’aya mateka yacu. Nabo bavuga ibyo bashaka kuvuga, baravuga, ndetse bagakora ibikorwa bashaka gukora ariko ukuri ni uko nta hantu bazabona ho kwihisha.”

    Perezida Paul Kagame mu ijambo rye yahitishijemo abantu hagati “yo guhitamo kuba umuntu mwiza, no guhitamo kuba umunyakuri”.

    Ati “Icyiza ni uguhitamo kuba mwiza, kuko uzahora ufite ukuri.”

    Yagarutse ku nzirakarengane zishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi, avuga ko abantu babuze ubumuntu (kuba mwiza), kandi ari cyo umuntu yagombye guharanira buri munsi.

    Yavuze ko uyu munsi ari uguha agaciro mu buryo buhoraho igitambo cy’abishwe muri Jenoside, no ku barokotse Jenoside kwibuka abantu bose twabuze mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi, bivuze ko abantu bishwe bitewe n’abo bari bo.

    Ati “Nta muntu n’umwe hano, n’ahandi ku isi wahisemo kuba uko ari, nta wahisemo uko ubwoko bwe, umuryango arimo,.. hari ibintu byinshi duhitamo, wahitamo idini, ariko ntabwo wahitamo kuba umuntu wo kugirirwa nabi. Mu by’ukuri na bo babagiriye nabi ntibahisemo kuba muri iryo tsinda, cyangwa ibisa n’ibyo. 

    Biragaragara ko ibikomere bikiri birebire, ariko Abanyarwanda mwese ndabashimira ko mwanze kuba abarangwa n’aya mateka ababaje, abantu bahisemo guhindura paji nshya, bajya imbere,  bava mu kurira, …abantu bahisemo kureka byose, ndetse abantu biteguye, bafite ubushake bwo gukora ibikomeye, kimwe muri ibyo ni ukubabarira, ariko byiza ntidushobora kwibagirwa.”

    Hacanywe urumuri rw’icyizere

    Perezida Paul Kagame yakomoje ku buhamya bwa Eric avuga ko na we ku byamubayeho, yabashije kubabarira, ati “biratangaje.”

    Yanenze abashaka kuvuga amateka uko atari ko ari ko batagira isoni.

    Ati “Ariko dufite ubuzima bwacu bwo kubaho twese, nta muntu n’umwe, n’umwe, uwo ari we wese uzaduhitiramo uko tubaho ubuzima bwacu. Dufite imbaraga, zizewe zavuye muri aya mateka zitubwira ko, nta na rimwe tuzemerera umuntu wundi uwo ari we wese kutubwiriza uko tubaho ubuzima bwacu, urwo ni u Rwanda rwa none.

    Turi abantu barezwe, baciye bugufi, tuzi aho twavuye, tuzi abo turi bo, turumva, hanyuma ya byose, ndagira ngo mbizeze igihe cyose bamwe muri twe bazaba bakiri aha, ko tugomba kubaho ubuzima bwacu, tukabaho nk’abandi ku isi, dufite uburenganzira, kandi ntituzemera ko kutubwira uko tubaho bishobora kubaho.”

    Yavuze ko Abanyarwanda bahinduye imibereho yabo binyuze mu bumwe, ari ryo pfundo ry’ibikorwa. Muri byose gushyira hamwe ngo ni byo bitanga icyizere cy’ejo hazaza.

    Gusa, muri iki gihe ngo hari amagambo y’urwango no gupfo, na yo ntiyihishe, ndetse ngo habaho ibikorwa bitumvikana bisa n’ibyabaye mu mwaka wa 1994.

    Yavuze ko guhakana Jenoside ari ikibazo mu kubuza ko ukuri kuri Jenoside kumenye, bityo asaba ko birwanywa.

    Perezida Paul Kagame yavuze ko yagize amahirwe yo kuba mu gihugu cyakira buri wese, kidaheza bityo agasaba abato kwigira ku mateka, yo kuzayobora igihugu cyibaza umuntu inshingano, kandi buri wese agira gukorera mu mucyo, ni byo bivuze “Kwibuka Twiyubaka.

    Ati “Abanyarwanda ntibazemerera uwo ari we wese ushaka kubatandukanya, twarabigize bihagije, ndetse birenze ibihagije, ibyo na none ntibizagerwaho hano, nta na rimwe.”

    Perezida Kagame yashimiye inshuti z’u Rwanda zikomeza kurufasha kwiyubaka

    Yavuze ko bigaragaza ubushake bwo kwishakamo ibisubio hatitawe ku nzira byacamo, no kugumana mu biganza icyerekezo cyabo.

    Igihe u Rwanda rwari rukeneye ubufasha ngo nibwo buri wese, amahanga yose yaruteye umugongo, kandi ni byo Minisitiri Bizimana Jean Damascene yavuze bigaragara mu mateka, bityo ngo bigaragaza ko umuntu agomba kwigira.

    Asoza ijambo rye, Perezida Paul Kagame yashimiye Abanyarwanda avuga ko ntacyo batageraho bashyize hamwe, bakora cyane kandi bihangana, anashimira abafatanyabikorwa bakomeje kubana n’u Rwanda muri ubwo buryo, haba mu butabera no mu iterambere.

    Yanashimiye abantu bakomeje gufatanya n’u Rwanda mu nzira y’amahoro n’iterambere rirambye, anashimira Abanyarwanda ku murava bagize mu kurenga ibitarashobokaga, no kubaka igihugu cyiza kibereye buri wese.

    Muri uyu muhango uretse ubuhamya bwatanzwe, Perezida Paul Kagame na Madamu Jeannette Kagame bacanye urumuri rw’icyizere ku Rwibutso rukuru rwa Jenoside yakorewe Abatutsi i Kigali, ku Gisozi.

    Perezida Paul Kagame na Madamu we Jeannette Kagame bacana urumuri rw’Icyizere
    Minisitiri Dr Bizimana Jean Damascene

    By: Bertrand Munyazikwiye

  • Nyagatare: Mu mezi atandatu gusa abangavu 904 batewe inda imburagihe

    Nyagatare: Mu mezi atandatu gusa abangavu 904 batewe inda imburagihe

    Ubuyobozi bw’Akarere ka Nyagatare buvuga ko kuva muri Kamena kugera Ukuboza 2022, Hamenyekanye abangavu 904 ko aribo batewe inda z’imburagihe harimo 2 bari munsi y’imyaka 14.

    Ibyo byatangajwe kuri uyu wa kabiri tariki ya 04 Mata 2023, ubwo hatangizwaga ubukanguramba bwo kurwanya inda z’imburagihe mu bangavu.

    Ubukangurambaga bwabanjirijwe n’urugendo rw’ amaguru kuva mu mujyi wa Nyagatare kugera kuri sitade y’Akarere ka Nyagatare bufite insanganyamatsiko igira iti “Rungano turwanye inda ziterwa abangavu”.

    Umuyobozi w’Akarere ka Nyagatare wungirije ushinzwe imibereho myiza, Murekatete Juliet, avuga ko mu mezi atandatu gusa ubwo nukuva mukwezi kwa Kamena kugera mu Ukuboza 2022, abangavu 904 batewe inda, harimo 669 bafite hagati y’imyaka 18 na 19, hakaba 233 bari munsi y’imyaka 18 mu gihe babiri batewe inda bari munsi y’imyaka 14.

    Avuga ko zimwe mu mpamvu zituma abana baterwa inda harimo amakimbirane mu miryango, ababyeyi kutita ku burere bw’abana, ubusinzi n’ikoreshwa ry’ibiyobyabwenge.

    Avuga ko ubu batangiye gahunda yo kwigisha urubyiruko ubuzima bw’imyororokere ndetse na buri Kigo Nderabuzima hashyirwamo icyumba cy’urubyiruko gitanga inama ariko hanongerwamo gahunda yo kubashishikariza gukoresha agakingirizo mu gihe bananiwe kwifata.

    Yakomeje avuga ko hari Umurenge watangiye gahunda y’umugoroba w’ingimbi n’abangavu ku buryo baganira ku buzima bw’imyororokere ndetse no ku mishinga y’iterambere.

    Ati “Mu murenge wa Karama hatangiye gahunda y’umugoroba w’ingimbi n’abangavu aho baganira ku bibazo bibugarije ariko bakaniga uburyo bakwiteza imbere. Nibitanga umusaruro tuzabikwiza Akarere kose.”

    Ildephonse Manirafasha, umwe mu rubyiruko mu Murenge wa Karama, avuga ko uyu mugoroba w’ingimbi n’abangavu ufite akamaro kanini cyane kuko babona aho bahugira bikabarinda ibishuko.

    Agira ati “Hariya iyo bari mu biganiro babona ibyo bahugiramo kandi banigiramo uburyo bakora imishinga ibateza imbere kuburyo babasha kubona amafaranga bigatuma uwashakaga kubashuka abura icyo abashukisha kuko baba bakifitiye ubwabo.”

    Umuyobozi w’umuryango nyarwanda wita ku burenganzira bw’abana b’abakobwa n’abagore, Empower Rwanda, Olivia Kabatesi, avuga ko bateguye iki gikorwa bagamije gufatanya n’urubyiruko gukumira inda ziterwa abangavu kuko ngo ubushakashatsi bakoze mu mwaka wa 2021, bwagaragaje ko mu Karere ka Nyagatare, 70% by’abatera inda ari urubyiruko.

    Yagize ati “Urubyiruko rubigizemo uruhare inda ziterwa abangavu zagabanuka kuko 70% by’abazitera ari urubyiruko bari mu kigero kimwe n’abaziterwa. Babishatse rero zagabanuka niyo mpamvu aribo turimo kwibandaho.”

  • Kayonza: Igi Rimwe ku Mwana ku Munsi Bishobora Kurandura Imirire Mibi Mu Bana.

    Kayonza havugwa ikibazo ki mirire mibi iterwa ahanini n’ubumenyi buke n’amikoro make biri mu bituma abana babo baza mu mirire mibi, ubuyobozi bugaragaza ko hari gahunda nyinshi zashyizweho zibafasha mu gukumira iki kibazo harimo gahunda y’igi rimwe ku munsi ku mwana.

    Nk’ahandi hose mu gihugu mu rwego rwo kurandura igwingira, hari abaterankunga batangiye koroza abaturage inkoko za kijyambere kugira ngo bashobora kubona amagi bityo bakemure ikibazo cy’ imirire mibi yakomeje kwibasira abana.

    Mukampogazi Chantal

    Mukampogazi Chantal utuye mu Mudugudu wa Ruyonza mu Kagari ka Rukara usanzwe ukora akazi ko guhinga, we amaze ukwezi umwana we abona igi rimwe rya buri munsi ibyo abikesha Umuryango utegamiye kuri Leta “Tuzamurane” wabahaye inkoko.

    Aganira n’ikinyamakuru Imenanews.com, yagize ati “ Tuzamurane yadukuye ahabi, aho buri mubyeyi wari urwaje umwana biturutse ku mirire mibi yagiye umugenera inkoko 1 itera amagi bituma tuyitaho ikomeza gutera amagi bityo turengera abana.

    Akomeza kandi agaragaza ko iyo nkoko imaze kubyara imishwi igera ku 10 nayo ikaba itera amagi ndetse kuri ubu akaba asagurira amasoko.

    Sesonga Alfred ni umujyanama w’ ubuzima mu Murenge wa Rukara yemeza ko mu ntangiriro z’ umwaka ushyize bari mutuku cyane cyane mu mudugudu wa Kigarama ariko buhoro buhoro hamwe no guhugurwa na Ishyirahamwe “Tuzamurane” nabo batangiye kwigisha abaturage uburyo bagomba gutegura indyo yuzuye kugira ngo abana babo batazongera kugaragara mu mutuku.

    Aho Sesonga agira ati: Icyari kigoranye ni umyumvire iganisha mu gutekereza ko ikibazo ari ubukene gusa, kandi ikibazo ari ukutamenya gukoresha ubushobozi buke bushoboka cyane ko ibyo kurya usanga tubifite ahubwo tutazi gutegurira abana amafunguro no kumenya iby’ ingenzi byibanze.

    Aha yatanze urugero rw’ uburyo kugenera umwana igi rimwe ku munsi bishobora kugabanya igwingira ry’ umwana ku kigero cya 47% ndetse no kugabanya indwara ziterwa n’ imirere mibi kugera cya 74%.

    Ubushakashatsi bwagiye bugaragaza ko kugaburira umwana amafunguro akunguhaye ku ntungamubiri zose kandi aherekejwe n’igi  bikaba intego ya buri mubyeyi ugifite umwana muto ukeneye indyo yuzuye mu gihe cy’iminsi 1000 ya mbere.

    Umuyobozi w’ishami ry’ubuzima mu Karere ka Kayonza, Ngarambe Alphonse, yavuze ko ababyeyi benshi barwaza imirire mibi baba bafite amikora make.

    Ngarambe Alphonse Umuyobozi w’ishami ry’ubuzima mu Karere ka Kayonza

    Yagize ati. “ Hari na gahunda za VUP aho abafite ingufu zo gukora tubaha amafaranga bagakora imishinga mito ibafasha kwikura mu bukene kugira ngo babashe gutunga umuryango yabo.

    Ngarambe yagarutse ku mirire mibi y’abana bagaragara muri Kayonza ko ahanini iterwa n’ ubumenyi buke n’uburangare bw’ababyeyi kuko usanga batazi amafunguro yuzuye bakoresheje bike bahinga cyangwa se buva mu bworozi bw’amatungo bafite

    Yongeye ko mu bushakashatsi bwakozwe na DHS mu 2015 bwagaragaje ko muri aka Karere bafite abana bari munsi y’imyaka itanu bagwingiye bangana na 42,4% mu gihe mu 2020 ubwakozwe bwagaragaje ko bari bafite 28,1% .

    Ikigo cy’ igihugu cy’Ibarurishamibare (NISR) kigaragaza ko 77% y’ abana muri Kayonza bafite ikibazo cy’ imirire mibi.

    Raporo ya UNICEF yerekana ko u Rwanda rwateye intambwe igaragara mu kurwanya imirire mibi. Hagati y’umwaka wa 2010 na 2015, ibigero by’imirire mibi ikabije mu bana bari munsi y’imyaka 5 izwi nko “kugwingira” byagabanutse biva kuri 44 ku ijana bigera kuri 38 ku ijana. Nubwo bwose ibigero byagabanutse ariko nanone biracyari hejuru.

    Ubushakashatsi bwerekana uko umwana akura, niko agira ibyago byo kugwingira. 18 % gusa y’abana bari hagati y’amezi 6-8 baragwingiye, ariko iki gipimo kizamuka kuri 49%y’abana bari hagati y’amezi 18-23 bagwingiye.

    Abahungu nibo bakunze kugwingira kurusha abakobwa, n’abana bakunze kugwingira ni ababa mu miryango ikennye cyangwa se mu byaro.

    Umuyobozi mukuru w’ ikigo cy’ igihugu gishinzwe imbonezamikurire, NCDA, Macyara Faustin ashimangira ko bihaye intego yo guhashya imirire mibi ry’ abana muri 2024.

    Faustin Macyara Umuyobozi mukuru w’ ikigo cy’ igihugu gishinzwe imbonezamikurire (NCDA)

    By: Uwamariya Florence

  • Airtel Africa Na UNICEF Rwanda Bagiye Guha Ibigo By’Amashuri 20 Interineti Na Mudasobwa Ku Buntu

    Ubuyobozi bwa Airtel Africa na UNICEF Rwanda bwatangije ubufatanye bwo kuzageza murandasi na interineti ku bigo bigera kuri makumyabiri (20) by’amashuri y’u Rwanda mu by’inciro byose (kaminuza, amashuri abanza n’ayisumbuye). Iyi mikoranire izatangirizwa ku bigo makumyabiri (20) uyu mwaka. gahunda ikaba izakomeza no kubindi bigo nyuma yuyu mwaka.

    Biteganyijwe ko muri ubwo bufatanye, abanyeshuri n’abarimu mu Rwanda bazahabwa ibikoresho by’imyigishirize mu buryo bw’ikoranabuhanga ku buntu, kuburyo abasaga 12000 aribo bazahabwa ibi bikoresho higanjemo abanyeshuri ndetse n’abarimu babo.

    Uhagarariye UNICEF mu Rwanda, Madamu Min Yuan ashyira umukono kumasezerano

    Uhagarariye UNICEF mu Rwanda, Madamu Min Yuan yagize ati: “Ntacyakoma mu nkokora abanyeshuri n’abarimu bakoresha umurongo wa
    interineti mu gutanga no guhabwa amasomo ahantu hose n’igihe cyosen’ahantu hose. Ni icyubahiro gikomeye kuri twe kwifatanya na Airtel Rwanda mu gutangiza iki gikorwa cyo guha ibihumbi by’abanyeshurindetse n’abarimu babo ubushobozi bwo gukoresha interineti kuko iyi gahunda itazibanda ku bana baba mu mijyi gusa ahubwo nabo mucyaro tuzabageraho.

    Yongeyeho ko bahisemo gukorana na airtel kuko ari umurongo wizewe kandi utanga serivisi nziza kubijyanye na interineti ndetse n’ibindi, kandi nabo basanzwe bishyigikira igikorwa cyijyanye n’uburezi aho banafatanyije na AIMS mu guhemba aba bitwaye neza.

    Umuyobozi wa Airtel Rwanda Emmanuel Hamez

    Umuyobozi wa Airtel Rwanda Emmanuel Hamez yagize ati“. Birashimishije cyane kuba Airtel Rwanda igiye kugeza interineti ntagereranywa ku rubyiruko
    rwiga mu Rwanda, akaba ari nabo uyu mushinga ugomba kugirira akamaro, aba banyeshuri rero babonye ikindi gikoresho cy’inyongera
    mu kongera ubushobozi bwabo bw’imitekerereze.

    Yasoje avuga ko hari n’izindi gahunda zo guteza imbere itumanaho n’ikoranabuhanga airtel Rwanda iha abakiliya bayo.

    Ikoranabuhanga mu myigire ni ingenzi cyane cyane mu bihe isi irimo kubera ko icyorezo COVID-19 cyerekanye ko imyigire ikoresheje ikoranabuhanga  nayo ifasha mu bihe bigoye kandi ni n’ingenzi ku abana batuye kure y’amashuri kuko byabafasha cyane, cyangwa se nabadafite ubushobozi bwo kujyayo bakaba bakoresha ubu buryo kuko ni ubuntu. Muri ayo masezerano, Airtel Africa yinjije miliyoni 50 z’amadolari y’Amerika (Interineti, SMS) na miliyoni 7 z’amadolari y’Amerika mu gihe cy’imyaka 5.

    Airtel Africa na UNICEF batangije uyu mushinga ngo ugirire akamaro abanyeshuri muri Tchad, Congo, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Gabon, Kenya, Madagascar, Malawi, Niger, Nigiera, u Rwanda, Tanzania, Uganda na Zambiya.

    Umuyobozi wa Airtel Rwanda n’Uhagarariye UNICEF bashyize umukono ku masezerano

    By: Bertrand Munyazikwiye

  • RULINDO: PRISM Mu Guhuza Aborozi N’Abafatanyabikorwa

    Abahinzi n’Aborozi b’Amatungo Magufi n’Aciriritse Barashima Umushinga wa PRISM Mukubegereza no Kubahuza n’Abafatanyabikorwa Mu Bucuruzi Binyuze Muri Gahunda Ya BUSINESS TO BUSINESS (B2B).

    Birasa Patrick Umuyobozi Wa Cordaid Mu Rwanda

    Ni Igikorwa Ngaruka Mwaka Gitegurwa n’Umuryango PRISM, Cyatangiye Kuva 2019 Kikaba Cyashyizwe Mubikorwa Na Cordaid, Akaba Ari Umuryango Ushinzwe Guteza Imbere Aborozi b’amatungo Magufi Ndetse n’Acirirritse Ukanabafasha Kuyageza Ku Isoko. PRISM N’Umushinga Ukorera Mu Turere 15 Mu Gihugu, Ukaba Ufasha Aborozi Mu kubaha Amatungo Ndetse Nibindi Bijyana Nabyo, Nk’Amabagiro Nibindi.

    Kubufatanye Na RAB (Rwanda Agriculture And Animal Resources Development Board) Ndetse N’ Umutanguha Mundamukanyo Igira Iti; Umutanguha, imari Kuri Bose”.

    Kuriy’Inshuro Uyu Muhango Wabereye Muntara Ya Majyaruguru Mu Karere Ka Rulindo, n’Igikorwa Bise BUSINESS TO BUSINESS (Bishatse kuvuga  Uti “Umushinga Ku Mushinga”) Kuko Abahinzi Bungikiranya n’Ibigo By’Imari Mukuguza No Kuguriza.

     Ni Inama Yar’Igamije Kungurana Ibitekerezo No Guhuza Abafatanyabikorwa Mu Bucurizi.

    Uyu Muhango Witabiriwe Ningeri Zitandukanye Harimo Abahinzi n’Aborozi b’Amaatungo Magufi n’Aciriritse, Hari Higanjemo Kandi n’Abaveterineli Ndetse Naba Rwiyemezamirirmo Hamwe n’Abashoramari Yewe Na Banki Zitandukanye Byose Bijyanye n’Ubworozi Bw’Amatungo Magufi.

    Haganiriwe Kandi Nuburyo Bwo Kongera Ubwiza n’Umusaruro Mwinshi Kubikomoka Ku Matungo Magufi na Ciriritse Binyuze Mw’Ishoramari No Gukorana Na Banki.

    Patrick Birasa mu nama n’aborozi

    BIRASA PATRICK Umuyobozi Wa Cordaiad Mu Rwanda Bwana Yagize Ati: (value chain) Iri n’Ihuriro ryabari mugikorwa cyi hererekanya n’Inyongera gaciro ry’Amatungo Magufiya na Ciriritse.

    Yakomeje Agira Ati: Rimwe na rimwe usanga abantu bahuriye mugikorwa kimwe ariko ugasanga badahura ngo baganire, ugasanga ugize ibibazo ukabyihererana kandi hari ukuntu mwahurira hamwe izo ngorane mukazikemura rimwe na rimwe mu kanahuza imbaraga, twe rero tujya gutangiza iyi gahunda wabazaga umworozi akavuga ko banki zitabumva, kuruhande rw’Abashoramari nabo bakavuga ko babuze abahinzi, icyabaye rero twebwe twahisemo kubahuriza hamwe yaba Abashoramari, Abubwishingizi ndetse n’aborozi mu kubashishikariza kwizigamira no gukoresha ubwishingizi bw’amatungo kuko bibagirira akamaro kanini cyane mugihe amatungo yabo ahuye n’ibizazane. Yongeyeho kandi ko nubwo aborozi bataraba benshi kurwego rushimishije kubwibyo asaba ibigo by’imari kudaca amafaranga menshi ku mishanga kuko usanga aribyo bica abaturage intege. Yasoje ashimira leta yashyizeho uyu mushinga wa PRISM kuko muri PRISM ubonamo ibintu byinshi cyane muribyo harimo Ibikoresho, Amatungo, n’Ibikorwa by’Ubwishingizi.

    Nsenga Nelson Ushinzwe Guhuza Ibigo By’Imari N’Abagenerwa bikorwa B’Umuryango wa PRISM Mukigo K’Igihugu(RAB)

    NSENGA NELSON Ushinzwe Guhuza Ibigo By’Imari N’Abagenerwa bikorwa B’Umuryango wa PRISM Mukigo K’Igihugu  Gishinzwe Iterambere ry’Ubuhinzi n’Ubworozi (RAB) Nawe Akangurira Aborozi Ku tagurisha cyangwa kurya itungo yahawe kugirango yiteze imbere kandi banashyire amatungo yabo mu bwishingizi kuko bubagoboka. Uti Kandi nabandi bafite Imishinga bakwegera Abashoramari cyangwa banki kuko bibereyeho kubafasha kuko ari magirirane, Uti; kimwe kibereyeho ikindi.

    Gatera Dieu Donne Umworozi W’inkoko Witeje Imbere

    GATERA DIEU DONNE Umworozi w’Inkoko Zitera Amagi Avuga ko Niba Uyu Mushinga Warabegerejwe Bivuze ko  Bashaka ko Umushinga wabo Batangiye Ubateza Imbere Nabo Bakagira Aho Bigeza.

    Akomeza Agira Ati”. Mbere Ubundi Bavugaga Umuhinzi cyangwa Umworozi Ugahita Wumva ko Byakwanga Byakunda Uwo Muntu Yuzuye Imyate, Ariko Ubu Ndashima Kuko Ntwe Ubu Turasobanutse Bamwe Muritwe Yewe Ni n’Abakoresha, yongeyeho ko kandi nubwo bageze aho  hose bagifite imbogamizi z’ibiribwa by’amatungo ngo kuko bibageraho biturutse kure cyane, Akaba yasabaga ko bakongeramo imbaraga ngo kuko n’amatungo nayo akenera kurya iryo yuzuye intungamubiri.

    Aborozi mukuganira bahuza imishinga

    Habaye Kandi Igikorwa Cyo Kuganira No Kumenyana Hagati Y’Aborozi n’Abashoramari  Ndetse N’Ibigo By’Ubwishingizi Ku girango barusheho kumenyana no gukorana byahafi kuki bakenerana mu mirimo yabo yaburi munsi, Kuburyo nuwatinyaga kugira serivisi asaba kuberako atayifiteho amakuru ahagije bigatuma abireka bityo bikamudindiza mw’iterambere rye.

    Hitimana Jean Chrysostome

    HITIMANA JEAN CHRYSOSTOME Umwe Mubahinzi Bo Mu Karere Ka Rulindo Avugako kubera Uyu Mushinga Wa PRISM Ubakangurira Ndetse Ukanabafasha Kubona Umusaruro Utubutse Kandi Mwiza Byabafashije Cyane Kwihaza Mubiribwa  Kuko Ngo Mbere Wasangaga Iyo Babaga Bakeneye ku gafaranga baragurisha byose bejeje ntihagire bo icyo bisigariza ugasanga niho hava ikibazo k’Imirire mibi bigatera no kugwingira, Uti Ariko Ubu Aho Bamenyeye PRISM Barasarura Bakihaza Mubiribwa ndetse Bakanasagurira Amasoko.

    Yasoje Agira Ati”. Ndashimira PRISM Yatwibagije Kandi Tugaca Ukubiri Na Bwacyi.

    Abitabiriye Inama
    Aborozi muri gahunda yo kumenyana no guhana hana imishinga

    By: Bertrand Munyazikwiye

  • Imbamutima Z’Abarimu Ba Sciences Ubwo Bahabwaga Ibihembo Na AIMS Rwanda

    Iyi n’inshuro ya gatatu y’imihango yo gutanga ibihembo. Ni muri gahunda yo guhugura abarimu ba AIMS, Igikorwa kigamije kuzamura ireme ry’Uburezi mu mibare na siyanse kubanyeshuri bo mu mashuri yisumbuye. gahunda yo guhugura abarimu ishyirwa mu bikorwa mu terere two mu Rwanda. Kaminuza Nyafurika yigisha imibare na siyansi yitwa African Institute of Mathematical Sciences, ishami ry’u Rwanda, yahembwe abarimu  94 bahize abandi mu myigishirize ya science n’ikoranabuhanga.

    Sam Yala Perezida wa AIMS mu Rwanda

    Prof Sam Yala yavuze ko iyi gahunda yo guhugura abarimu igamije kuzamura ireme ry’Uburezi mu bumenyi, Ikoranabuhanga, Ubwubatsi n’Imibare(STEM)

    Yagize Ati: Tumaze gutoza abarimu bagera ku bihumbi bitanu(5000) m’Uturere 14, Akomeza avuga ko iyi gahunda yo guhugura abarimo harimo ibyiciro bine aribyo” icya mbere: gutoza abarimu n’ abarimu b’abatoza, icya kabiri: guhugura uko bakoresha ibikoresho bya ICT, icya gatatu, ni ukumenyekanisha no kwagura kugirango bigere kuri bose kuko ninaho harimo uyu mwanya wo gutangamo ibihembo, icya kane ni ugukusanya amakuru no kugeza ibyumba byigirwano ICT(smart classes)

    Intego yuy’Umushinga ni ukongera umubare wa bakobwa na bahungu bahitamo kwiga amasomo ya STEM. Ubumenyi, Ikoranabuhanga, Ubwubatsi n’Imibare n’Inzego zigenzi z’Iterambere ry’Imibereho n’Ubukungu by’Igihugu icyo aricyo cyose. Ni twongeraUmubare w’Abahungu n’Abakobwa muri izi nzego tuzaba dukora kugirango iterambere ry’Igihugu cyacu rizamuke. Niyo mpamvu AIMS, binyuze muri gahunda yo guhugura abarimu ishyira ingufu mu kuzamura ireme ry’Uburezi bwa STEM.

    Umuyobozi wa REB Dr Nelson Mbarushimana Ahereza igihembo umwarimu wahize abandi

    Umwarimu wahize abandi yahawe imashini n’ibikoresho by’ikoranabuhanga yashimiye ubuyobozi bw’iriya Kaminuza ndetse na Airtel kubera ko yabonye umuhati akoresha mu kazi, niko kubimuhembera.

    Ati: ‘Numvise nishimye ubwo bampamagaraga ngo bampembe. Bizamfasha gukomeza gukora nitanga kugira ngo nteze imbere ubumenyi bw’abana nigisha kandi ariko nongeramo imbaraga kugirango nubutaha wenda nza shobore kongera kwegukana ibi bihembo.”

    Yakomeje agir’ Ati: ndashishikariza bagenzi bange nabo bigisha ko wakorengeramo imbaraga bakabasha gusobanurira abana cyane bakabaha umwanya uhagije kuko harigihe usanga abana batari mubihe byiza maze ukabigisha ukagenda uziko bafashe kandi ntacyo batahanye, ariko iyo ubuhaye umwanya babasha kukwisanzuraho baka kubwira aho batumvise dore ko usanga abana benshi amasomo ya siyanse bayinubira ngo arabarushya cyane mu bwonko.

    Mu mwaka wa 2020 abarimu 85 bahembewe akazi bakoze mu kwigisha imibare na science. Umwaka wakurikiyeho nabwo abarimu barahembwe, kandi ibikorwa byo kubashimira bigera henshi mu gihugu.

    Kugeza ubu abarimu 108 bahawe ibikoresho by’ikoranabuhanga by’ubwoko butandukanye, Abarimiu bashimiye bavuga byibura ubu nabo bibateye imbaraga kuba nabo baributswe bagahabwa ibihembo. Bati: Iyo ukora ariko uziko ibyurimo gukora bifitiye igihugu akamaro banabiguhera umushahara uba wumva ari ibisanzwe ariko iyo hajemo kino gikorwa wumvako noneho biri kurundi rwego kandi binatanga icyo twakise competition kugirango uwahawe ibihembo nubutaha azabihabwe kandi nutabibonye nawe agakora cyane kugirango ubutaha nawe azabyegukane.

    Impano zahawe abarimu bose kugeza ubu zifite agaciro ka Miliyoni  Frw 1.5.

    Jean Mukunzi, umwe mu bayobozi bakuru ba AIMS Rwanda

    By: Uwamaliya Florence