Isi yizihije umunsi mpuzamahanga w’ibinyabuzima
Ku wa 22 Gicurasi buri mwaka, isi yose yizihiza Umunsi Mpuzamahanga w’Ibinyabuzima (International Day for Biological Diversity), umunsi ugamije kwibutsa abantu bose ko kubungabunga ibinyabuzima ari inshingano ya buri wese kandi ko bifitanye isano rikomeye n’ubuzima bw’abantu. Insanganyamatsiko y’uyu mwaka igira iti: “Conservation is Health”, bishatse kuvuga ko kubungabunga urusobe rw’ibinyabuzima ari byo shingiro ry’ubuzima bwiza.
Ibinyabuzima birimo amashyamba, ibimera, inyamaswa, ibinyabuzima byo mu mazi ndetse n’udusimba dutandukanye bigira uruhare runini mu mibereho ya muntu. Abashakashatsi bagaragaza ko ibiribwa byinshi abantu barya, imiti ikoreshwa mu buvuzi ndetse n’umwuka mwiza duhumeka byose bishingiye ku rusobe rw’ibinyabuzima rwitaweho neza. Iyo ibidukikije byangiritse, n’ubuzima bw’abantu burahazaharira.
Mu myaka yashize, isi yakomeje guhura n’ibibazo bikomeye birimo iyangirika ry’amashyamba, ihumana ry’ibidukikije, ubushyuhe bukabije ndetse no gucika kw’amoko menshi y’ibinyabuzima. Ibi byose bigira ingaruka ku buzima bwa muntu, kuko byongera indwara ziterwa n’ihumana ry’ikirere, amapfa, inzara ndetse n’ibyorezo bishobora guturuka ku ihindagurika ry’urusobe rw’ibinyabuzima.
Mu Rwanda, hashyizwe imbaraga nyinshi mu kubungabunga ibidukikije n’ibinyabuzima. Pariki z’igihugu nka Pariki y’Igihugu y’Ibirunga, Pariki y’Igihugu ya Nyungwe na Pariki y’Igihugu y’Akagera zikomeje kurindwa no gutezwa imbere, bituma amoko menshi y’inyamaswa n’ibimera akomeza kubaho. U Rwanda kandi rwashyize imbere gahunda zo gutera ibiti, kurwanya isuri no gukangurira abaturage kubungabunga amazi n’amashyamba.
Abahanga mu bidukikije bavuga ko kubungabunga ibinyabuzima bidakorwa gusa n’inzego za Leta cyangwa imiryango mpuzamahanga, ahubwo bisaba uruhare rwa buri muntu. Kwirinda kwangiza ibidukikije, gutera ibiti, kudatema amashyamba no gukoresha neza umutungo kamere ni zimwe mu nzira zafasha kurengera ubuzima bw’iki gihe n’ubw’abazadukomokaho.
Uyu munsi mpuzamahanga ni umwanya wo kongera kuzirikana ko ubuzima bwiza budashoboka hatabayeho ibidukikije bizima. Iyo turinze ibinyabuzima, tuba turinze amazi tunywa, umwuka duhumeka n’ibiribwa bidutunga. Mu yandi magambo, kubungabunga ibidukikije ni ukubungabunga ubuzima bwa muntu n’ahazaza h’isi yose.

By:Florence Uwamaliya
![]()

