Blog

  • ITANGAZO rya ministeri y’ubuzima

    Republic of Rwanda

      Ministry of Health

                              PRESS RELEASE

    Rwanda promotes community engagement and leadership in the fight against HIV/AIDS ,

    Kigali, November 30,2023 – As Rwanda joins the global celebrations of World AIDS Day on 30 November 2023, the Ministry of Health, through the Rwanda Biomedical Centre, in collaboration with all partners in the HIV response, civil society organisations, people living with HIV and the general population, will launch a series of events and activities over the next six months of the campaign at the Kigali Convention Centre. The yearlong events rhythm with Rwanda’s 2023 World Aids Day theme, “Every Voice Matters”

    For this year, the commemoration of WAD 2023 will coincide with the 20th anniversary of the Rwanda Network of People Living with HIV/AIDS (RRP+) and the establishment of the United States’ President’s Emergency Plan for AIDS Relief (PEPFAR). RRP+ was established on March 21, 2003, it emerged as a unifying entity for associations representing individuals living with HIV. The network’s inception was driven by the mission to advocate for the rights of those affected and infected by HIV, and it embarked on this journey through community-based peer education, stigma reduction, advocating for achieving undetectable viral loads with good adherence to antiretroviral therapy (ART), promote treatment as prevention, and empowering individuals to enhance their socio-economic status through education and training.

    ” This World AIDS Day is more than a celebration of the accomplishments of communities’ engagement; it is a call to action, emphasizing the essential role of communities in the HIV/AIDS response. Through empowerment, inclusivity, advocacy, and awareness, we can harness the power of communities to drive forward the agenda to eliminate AIDS. Together, we can create a world where AIDS is no longer a public health threat, where communities are the champions of this transformative journey towards an AIDS-free future.” Says MOH Experts

    Rwanda has made significant progress in the fight against HIV/AIDS. The Global UNAIDS Report 2023, released in July 2023, ranked Rwanda as one of five African countries that achieved the 95-95-95 targets, with an estimated 95% of people living with HIV aware of their status, 97.5% receiving antiretroviral therapy, and 98% achieving viral load suppression. According to these estimates, Rwanda is on a path that will end AIDS by 2030.

    Meanwhile, Rwanda has maintained the rate of HIV/AIDs prevalence among the general population aged 15-49 at 3.0 per cent for the past decade.

    Despite significant progress in prevention, treatment, and care, HIV/AIDS remains a public health challenge, and the fight against AIDS requires sustained effort and innovative strategies. However, it is essential to acknowledge the vital role that communities play in this fight.

    World AIDS Day commemorates AIDS victims and raises awareness of the HIV-AIDS pandemic. 40.4 million people globally since 1981 died from AIDS-related illness, and 39.0 million were living with HIV in 2022, making it one of the most critical global public health concerns ever.

    In 2022, Globally 46% of all new HIV infections were among women and girls (all ages). In sub-Saharan Africa, women and girls (all ages) accounted for 63% of all new HIV infections. Every week, 4000 adolescent girls and young women aged 15–24 years became infected with HIV globally. 3100 of these infections occurred in sub-Saharan Africa.

    This year’s global World Aids Day theme is, “Let the Communities Lead”

    For more information, please contact:

    Dr. IKUZO Basile

    Director of HIV Prevention Unit

    Rwanda Biomedical Centre

    Tel: +250 782670470

    Email : basile.ikuzo@rbc.gov.rw

    Mr. NIYINGABIRA  Julien Mahoro

    Division Manager

    Rwanda Health Communication Centre

    Rwanda Biomedical Centre

    Tel: +250 788 606072

    Email: julien.niyingabira@rbc.gov.rw

  • Minisitiri w’Ibidukikije yakomoje ku kamaro ko gutera ibiti gakondo

    Minisitiri w’Ibidukikije yakomoje ku kamaro ko gutera ibiti gakondo

    Dr Mujamariya Jeanne d’Arc, Minisitiri w’Ibidukikije, yavuze akamaro ko gutera ibiti gakondo kuko ngo inturusu byagaragaye ko zangiza ubutaka.

    Yabigarutseho kuri uyu wa Gatandatu tariki 25 Ugushyingo 2023, mu muganda ngaruka kwezi.

    Ni umuganda wakorewe ku musozi wa Rebero mu gice cyahariwe ubukerarugendo bushingiye ku muco, mu Murenge wa Gatenga mu Karere ka Kicukiro.

    Umuganda witabiriwe n’Umuyobozi Mukuru wa RDB, Meya w’Umujyi wa Kigali, Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Umuco n’Urubyiruko n’Umuyobozi w’Ikigo Gishinzwe kugarura urusobe rw’ibinyabuzima ku Isi (Global Citizen).

    Hari kandi inzego z’umutekano, urubyiruko rutandukanye rwo muri za Kaminuza ziri mu Mujyi wa Kigali.

    Minisitiri w’Ibidukikije Dr Mujamariya yashimye imbaraga z’urubyiruko mu gutegura Isi y’ahazaza.

    Hatewe ibiti 1000 hibandwa cyane kugutera ibya gakondo kuko ari byo byagaragaye ko bifite uruhare runini mu gufata ubutaka kandi nabyo bikaba bitanga umusaruro mwinshi.

    Yasobanuye ko ari iby’ingenzi kubungabunga ahantu nyaburanga, akomoza ku gutera ibiti gakondo.

    Yagize ati “Murabona hano harumye ariko ibiti gakondo Ntabwo binywa amazi menshi biyakenera bigikura ariko iyo bigeze ahantu runaka bitangira kugaburira ubutaka aho biherereye kandi tugomba gukora uko dushoboye twese kugira ngo dutere ibiti gakondo dutandukane n’inturusu.

    Inturusu zaratwangirije ubutaka, ubwo abazizanye bafite impamvu bari barazizanye ariko u Rwanda rwiyemeje gutera ibiti gakondo.

    Dufite ibiti gakondo bishobora kuvamo imbaho, bishobora kandi kuvamo ibikoresho bitandukanye”.

    Ndayishimiye Jean Baptiste, umwe mu rubyiruko rwitabiriye umuganda, avuga ko gutera ibiti bituma barushaho kugira ikirere cyiza.

    Ati “Tuzi ko ibiti ari bimwe mu bigize ibidukikije mu gihuguy. Gutera ibiti ahantu nkahangaha bituma tugira ikirere cyiza tukanahabungabunga kugira ngo isuri itazahangiza.

    Tuhateye ibiti igisigaye ni ukugaruka tukabikurikirana tukabibagararira kugira ngo bikure neza”.

    Aka gace biteganyijwe ko kazaterwamo ibiti bigera ku 1000 bitandukanye, ibyinshi ni ibifata ubutaka kandi bikishimirwa na ba mukerarugendo basanzwe bagasura.

    Umuyobozi Mukuru wa RDB, Francis Gatare, avuga ko harimo gushakwa abashoramari bazafasha gutuma ubukerarugendo bushingiye ku muco burushaho gutera intambwe igaragara.

    Yagize ati “Turi muri gahunda yo kuhashakira abashoramari kugira ngo bahashyire ibikorwa bitandukanye bizajya byakira abakerarugendo yaba ari abaturutse mu bihugu byo hanze, yaba ari n’abanyarwanda cyangwa se yaba ari n’abanyamahanga bari mu Rwanda.

    Ni ibikorwa byo kuhatunganya turimo gushaka kuhashyira. Ni ibizakomeza kujyana n’uwo murongo wahawe wo kugira ngo hagirwe ahantu hamwe abaje bashaka kumenya umuco w’u Rwanda, uburyo abanyarwanda babayeho, imibereho yabo, ibibatunga mu muco wacu bagire aho babisanga n’aho bashobora kubiganirira”.

    Ubukangurambaga bwo kubungabunga iki cyanya burimo abafatanyabikorwa batandukanye barimo Ikigo Gishinzwe kugarura urusobe rw’ibinyabuzima ku Isi (Global Citizen) na Guverinoma y’u Rwanda.

    Mu cyanya cyahariwe ubukerarugendo bushingiye ku muco cya Rebero gifite ubuso bungana na hegitari 30 cyuzuye mu mwaka wa 2020 gitwaye miliyoni 40 z’Amadolari y’Amerika.

    Umuyobozi w’Umujyi wa Kigali, Pudence Rubingisa, yavuze ko mu Mujyi wa Kigali hatewe ibiti ibihumbi 35 kandi iyi gahunda igikomeje.

    Agaragaza ko ibiti ari ubuzima, agashishikariza abaturage kuzirikana gutera ibiti aho batuye bibanda ku biti by’imbuto.

    Kugeza mu kwezi kwa Gashyantare umwaka utaha 2024, biteganyijwe ko hirya no hino mu gihugu hazaba hatewe miliyoni 63 z’ibiti by’ubwoko butandukanye.

  • OTHER ARTISTS LIKE BRUCE MELODIE AND ZUCHU ADDED TO MOVE AFRIKA LINEUP

    OTHER ARTISTS LIKE BRUCE MELODIE AND ZUCHU ADDED TO MOVE AFRIKA LINEUP

    Rwandan celebrated musician Bruce Melodie and Tanzanian singer-songwriter Zuchu will join Grammy Award and Pulitzer Prize-winning artist Kendrick Lamar onstage at Move Afrika, as revealed by Global Citizen and pgLang on Friday.

    Tobagonian-Rwandan actor Winston Duke was announced as the host of the concert, which is scheduled for December 6 at Kigali’s BK Arena. The 37-year-old, who is illustrious for his role of M’Baku in the ‘Black Panther’ film series, was granted Rwandan citizenship in September.

    “The possibilities for Rwanda and all of Africa are limitless. I’m proud to take part in the first-ever Move Afrika event in beautiful Kigali. This is not just a show, it’s the beginning of a massive shift in the African entertainment industry, which will have a lasting economic impact in Rwanda and right across the Continent,” Duke said.

    RTV presenter Davy Carmel Ingabire and poet Fred Mfuranzima were also added to the star-studded lineup for the highly-awaited Move Afrika.

    They joined the recently announced such as comedian and media personality Arthur Nkusi, musician Ariel Wayz, award-winning choreographer Sherrie Silver, DJ TOXXYK, actor and media personality Azziad Nasenya, and media personality Jackie Lumbasi as the headliners of the inaugural Move Afrika event along with Kendrick Lamar.

    Move Afrika, which is curated by pgLang, is a long-term vision to pioneer a world-class music touring circuit across the African continent.

    The event is anticipated to address the world’s inequities by creating job and entrepreneurship opportunities for the continent’s emerging generations through an annual series of world-class live events.

    In partnership with the Rwanda Development Board (RDB), Rwanda will host Move Afrika every year over the next five years. The tour will see new countries added annually with the aim of reaching five countries by 2025.

  • Koresha telephone yawe umenye Amakuru k’ubuzima bwawe- Eden Care

    Koresha telephone yawe umenye Amakuru k’ubuzima bwawe- Eden Care

    Eden care insurance irakangurira abaturarwanda Ku menya Amakuru ahagije k’ubuzima bwabo m’uburyo bworoshye hakoreshejwe telephone.

    Eden Care Insurance n’ikigo cy’Ubwishingizi mu by’ubuzima gikorera mu Rwanda no muri Kenya cyatangiye mu mwaka wa 2020 ariko gitangira gutanga serivise muri 2023 aho gifasha abakigana kubona uburyo buboroheye mu buvuzi aho nibura buri Munyarwanda wese yajya abyuka mu gitondo mbere y’uko ajya mu yindi mirimo akamenya uko ubuzima bwe buhagaze yifashishije uburyo bushya bw’ikoranabuhanga cyashyiriyeho abanyamuryango n’abakiriya bacyo kugira ngo barusheho kugira ubuzima bwiza.

    Ubwo Umuyobozi Mukuru wa Eden Care mu Rwanda, Kevin Rudahinduka, yagiranaga ikiganiro n’itangazamakuru yavuze kudushya ikigo Eden care giteganyiriza abanyamuryango bacyo.

    Kevin Rudahinduka, Umuyobozi was Eden care mu Rwanda

    Kevin Rudahinduka Ati. “Dukoresheje ikoranabuhanga turifuzako ubuvuzi bwagera Ku bantu bose m’uburyo bworoshye kuko icyo dushaka nuko umuntu yakoresha umwanya muto Ajya kwivuza ahubwo tukongera Igihe Amara ahura na muganga.

    Kevin akomeza agita Ati. “Dukorana n’amavuriro atandukanye hirya no hino mu gihugu arenga 500 ndetse n’abanyamuryango barenga 4000 mubyiciro bitandukanye. Yasoje avuga ko iyi serivise ariya buri muntu wese Atari iyibigo bikomeye kuko ubuzima arubw’umuntu kugiti ke Kandi ko agomba no kumenya ubuzima bwe uko buhagaze.

    Bruce Nelly ukorera Eden Care avugako kurubu hari ikipe iri kuzenguruka igihugu cyose ishaka amasezerano n’ibiginderabuzima kugirango n’umuturage wo hasi nawe yumvuko batamusize inyuma.

    Nelly Bruce Ati. “Dufite urubuga(website) ushobora gusura ugahabwa serivise utiriwe uza Aho dukorera kutureba, ikindi Kandi nuko tubika Amakuru y’ubuzima bwawe k’uburyo niyo ugiye kwivuza ushobora guhera Ku makuru tuba dusanzwe dufite.

    Eden care yashyizeho uburyo bwo guhemba abanyamuryango bayo Igihe bakurikije near gahunda bahabwa n’abaganga. Bimwe mubihembo bahabwa harimo kagabanyirizwa ibiciro muri gyms bakoreramo siporo, kugura I Kawa(coffee) koga(swimming) nibindi.

    Ukoresheje telephone yawe ushobora kureba uko ubuzima bwawe buhagaze buri mugitondo nkuko ubyuka ureba message n’amakuru Aba agezweho kuruwo munsi.

    Uwashinze ndetse akaba n’Umuyobozi wa Eden Care muri Kenya, Moses Mukundi

    By: Bertrand MUNYAZIKWIYE

  • Gukusanya imyanda yo mu ngo kuburyo butandukanyije bibungabunga ibidukikije bigatanga n’ umusaruro.

    Gukusanya imyanda yo mu ngo kuburyo butandukanyije bibungabunga ibidukikije bigatanga n’ umusaruro.

    Hirya no Hino mu ngo usanga abaturage bakusanya imyanda bakoresheje mu gikoni m’uburyo bumwe bwo kubishyira m’umufuka umwe ibibora n’ibitabora ndetse haramutse habaye ababimena ahatabugenewe bikangiza ibidukikije, mu gihe abashakashatsi bavuga ko iyo myanda iyo ikusanyijwe m’uburyo butandukanyijwe bibungabunga ibidukikije kandi bikanatanga umusaruro nk’ ifumbire kubahinzi, hakabaho n’igihehabonetsemo ibyuma n’amaplastike byagurishwa kubabikeneye bakabibyaza umusaruro bigatanga amafaranga.

    Nk’uko byagarutsweho n’umushakashatsi Maniragaba Abias wo muri RCCDN (Rwanda Climate Change and Development Network) mu kiganiro yagiranye n’umunyamakuru wacu yavuzeko Imyanda yo mu ngo aribyo koko ko yatanga umusaruro nk’ifumbire ikanabungabunga ibidukikije, ariko byasaba ko ikusanywa m’uburyo butandukanyije.

    Abias Maniragaba Ati, “Hateganywa nibura udufuka tune(4) two kuyishyiramo m’uburyo butandukanye, umufuka wa mbere bagashyiramo ibibora ,uwa kabiri bagashyiramo ibibora bimaze igihe ,uwa gatatu bagashyiramo amasashe n’amaparasitike uwa kane bagashyiramo ibyuma, urugero: udukombe tuvamo inyanya ziseye(Sositomate) ,amasaradine n’ibindi…

    Yakosoje agira Ati.”byabindi bibora nibyo bivamo ifumbire naho ibitabora bikangiza ibidukikije mugihe byanyanyagijwe harimo amasashe n’amapalasitike ndetse n’ibyuma ariko hakaba hari zimwe mu nganda zibikoresha bityo rero bibaye bikusanyirijwe hamwe bikaba byatanga amafaranga.

    Bamwe mubakora ubuhinzi bw’umimwerere bavuga ko gukoresha ifumbire y’imborera bakura mu myanda yo mu ngo nk’iyo mugikoni bibafasha kubona umusaruro mwiza kandi mwishi ugereranyije niyo bakoresheje ifumbire mva ruganda bavuga ko ari ingenzi Kandi  bikanabungabunga ibidukikije kuko ngo iyo ukoresheje ifumbire y’imborera bituma ubutaka budatwarwa n’isuri.

    Saidath UMUMARARUNGU umuhinzi wo mu Karere ka Musanze mu Umurenge wa Muhoza abishyimangira avuga Ati.”Imyanda yo murugo itanga ifumbire iyo ufashe ibihatirizwa (ibishishwa by’ibirayi ,ibitoki n’ibijumba) ugacukura umwobo muto (ingarani) ukabishyiramo ndetse ukongera ugashyiramo n’itaka cyangwa ivu ryo mu iziko Kiko rituma bibora vuba bigatanga ifumbire y’imborera.

    Yakomeje agira Ati.” Iyo bimaze kubora uba wateguye umurima neza wawuhinze uhita ufata yafumbire wateguye ukayishyira mumurima hanyuma ugatera imbuto yawe, maze bikera neza ukabona umusaruro mwiza kandi mwinshi.

    Asoza avuga ko ikiza cy’ifumbire y’imborera aruko iyo umurima uri hafi yamazi ntabwo udusimba tuva mu ifumbire twangiza amazi nta nubwo ubutaka butwarwa n’isuri.

    Ifumbire y’imborera iboneka mu myanda yo mu ngo nk’uko hambere bagiraga ibimoteri ndetse n’ubu bamwe na bamwe bakaba babifite yaboneka, kandi no ku bikomoka ku matungo bya kwifashushwa bidasabye gukoresha imiti yo mu nganda, ahubwo bagakoresha iby’umwimerere akenshi bituruka ku bimera kuko aribyo ubushakashatsi bwagaragaje ko aribyo bitangiza ubutaka ndetse yewe n’ikirere.

    By: Isabella Iradukunda Elisabeth

  • Rwanda: Kongera Imbaraga mu guharanira uburenganzira bwa muntu n’ingenzi

    Rwanda: Kongera Imbaraga mu guharanira uburenganzira bwa muntu n’ingenzi

    Tariki 12 ugushyingo, I kigali hateraniye Inama y’Igihugu ku Burenganzira bwa Muntu, yari igamije kurebera hamwe ahakeneye kongerwa ingufu kugira ngo ihame ryo kurengera uburenganzira bwa muntu rikomeze kubahirizwa mu Rwanda.

    Ni inama yateguwe na Minisiteri y’Ubutabera, Komisiyo y’Uburenganzira bwa muntu mu Rwanda [NCHR] n’Amashami y’Umuryango w’Abibumbye mu Rwanda [One UN], mu rwego rwo kwitegura kwizihiza isabukuru y’imyaka 75 ishize hemejwe Amasezerano Mpuzamahanga yerekeye Uburenganzira bwa Muntu [Universal Declaration of Human Rights] yo ku wa 10 Ukuboza 1948. Ni umunsi uzizihizwa ku itariki nk’iyo mu Ukuboza uyu mwaka.

    Ni, inama yitabiriwe n’abayobozi baturuste mu nzego zitandukanye za leta n’amashami ya Loni mu Rwanda ndetsi n’abandi.

    Joseph Ryarasa Nkurunziza, Umuyobozi w’Ihuriro ry’imiryango itegamiye kuri Leta mu Rwanda (RCSP)avuga ko ikibazo gikomeye ari uko abaturage batamenyeshwa uburenganzira bwabo aho butangirira naho burangirira.

    Nkurunziza Joseph Ryarasa, Umuyobozi w’Ihuriro ry’imiryango itegamiye kuri Leta mu Rwanda (RCSP)

    Nkurunziza Joseph Ryarasa yagize Ati. “Tugomba kugira abashinzwe kubahiriza amategeko bahuguwe ku itangazo ry’uburenganzira bwa muntu,twe nka sosiyete sivile, tubona ko iyo abantu bamenye ibyo igihugu cyiyemeje, ibi bizamura ishyirwa mu bikorwa baba barageneye abene igihugu.”

    Nkurunziza yasoje avuga ko u Rwanda rutagomba kwibanda ku kwandika inkuru zatsinze ahubwo ko rwibanda ku biganiro ku ntege nke zo kunoza aho hagaragaye kunengwa bikunze kugaruka muri raporo zitandukanye zicishwa mu ,bitangazamakuru bitandukanye.

    Umuyobozi wa Komisiyo ya Loni ushinzwe ubukungu muri Afurika y’Uburasirazuba, Mama Keita, yavuze ko hari intambwe igaragara imaze guterwa mu nzego zinyuranye mu kubahiriza uburenganzira bwa muntu ku isi.

    Umuyobozi wa Komisiyo ya Loni ishinzwe ubukungu muri Afurika y’Uburasirazuba, Mama Keita

    Mama Keita yagize Ati “Nubwo bimeze bityo ariko buri munsi haba hakenewe kongerwa imbaraga cyane muri iy’iSi igenda ihinduka umunsi ku munsi,Njye ku ruhande rwanjye nasaba ko hakazwa ingamba z’iterambere ry’imibereho myiza y’abaturage rishingiye ku bukungu cyane mu bihugu bikiri mu nzira z’iterambere kuko iyo icyo cyakemutse byoroshya no gukemura ibindi bibazo biba bigaragara mu zindi nzego z’ibihugu”

    Perezida wa komisiyo y’igihugu ishinzwe uburenganzira bwa muntu Providence Murungi yijeje ubufatanye n’izindi nzego mu ishyirwa mu bikorwa ry’imihigo ariko avuga ko komisiyo izakomeza kwibutsa guverinoma ibyo yiyemeje buri gihe.

    Providence Murungi, perezida wa komisiyo y’igihugu ishinzwe uburenganzira bwa muntu

    Providence Murungi yagize Ati. “Twe nka Komisiyo ibyo guverinoma izagaragaza ko aribyo bishyizwe imbere, nibyo tuzakurikirana tumenye niba bishyirwa mu bikorwa, no gukebura niba hari aho bidakorwa neza muri rusange.”

    Yongeyeho ko, kenshi u Rwanda rwagiye rushyirwa mu majwi n’ibihugu byinshi cyane ibyo mu Burengerazuba bw’Isi ku bijyanye no kwirengagiza uburenganzira bwa muntu, binyuze muri raporo zisohoka n’inyandiko zinyuranye.

    Minisitiri w’ubutabera n’umushinjacyaha mukuru, Dr. Ugirashebuja Emmanuel yavuze ko iyi mihigo ari ingenzi mu kuyobora igihugu kurushaho gushyira mu bikorwa ibyo igihugu cyiyemeje guharanira uburenganzira bwa muntu.

    Dr. Emmanuel Ugirashebuja, Minisitiri w’ubutabera akaba n’umushinjacyaha mukuru

    Agira ATI. “Hashyizweho inzego zinyuranye mu murongo wo kwita kuburenganzira bwa muntu, hari inzego z’iperereza, komisiyo y’uburenganzira bwa muntu, inkiko, ibyo byose biriho kuko nka Leta hari icyo duharanira kugeraho.”

    ubwitange bwacu kuri iki kibazo n’inzira igana muri sosiyete aho uburenganzira bwa buri muntu ku giti cye bwubahirizwa busaba imbaraga rusange, ubwitange butajegajega, ndetse no guhuriza hamwe ubutabera mukubaka igihugu.

    Yasoje agira Ati. “Nubwo hari ibyagezweho mu gusuzuma politiki y’ubutabera, kuzamura uburenganzira bw’umugore n’abana, no kubona ubutabera n’ibimenyetso by’ubucamanza, urugendo rugana ku burenganzira bwa muntu ku isi yose ruracyari urugendo rurerure kuko havutse uburyo bushya bw’ibibazo by’ubucamanza bugomba kubahirizwa.

    By: Florence Uwamaliya