Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku buzima (WHO) ryatangaje ko ririmo gushaka miliyari zisaga 9 z’amafaranga y’u Rwanda (miliyoni 7.7 z’amadolari y’Amerika), guhera mu kwezi k’Ukwakira kugera mu Kuboza 2024, yo gufasha Guverinoma y’u Rwanda mu guhangana n’icyorezo cya Marburg.
Iyo nkunga WHO yatangaje ko izafasha ishami rya UN ry’ubuzima mu bikorwa bitandukanye.
Iyi nkunga, nk’uko bigaragara mu itangazo rya WHO, izafasha ikigo cy’ubuzima cy’Umuryango w’abibumbye gukora ibikorwa bikomeye bigaragara muri gahunda yacyo yo gushyira mu bikorwa ingamba cyihaye, byibanda ku kugenzura, gukumira indwara, kwegera abaturage, ndetse n’ubufatanye mu by’ubuzima bwambukiranya imipaka.
Iyi nkunga izashyirwa ku cyicaro cya WHO, mu Karere no mu bihugu bitandukanye mu gukemura ibibazo bijyanye n’ubuzima, gutanga ibikoresho bikenewe, gukurikirana ibikorwa ndetse no gutanga ubuvuzi bukenewe.
Kuri iki cyumweru tariki ya 6 Ukwakira 2024, ni bwo u Rwanda rwatangiye gutanga inkingo z’icyorezo cya Marburg, haherewe ku bafite ibyago byinshi byo kwibasirwa n’iyo ndwara, barimo abakozi bo kwa muganga.
WHO irasaba abaterankunga gushyiramo imbaraga no guhagarika iki cyorezo no kurinda abaturage batishoboye.
BasiGo, a public transport company using electric buses, has launched two new buses, one of them will go to the different regions of Rwanda, the other will serving in Kigali.
This happens when The government of Rwanda has a plan to reduce the number of cars that pollute the air, using environmentally friendly means so that 20% of the cars in Kigali will be electrical by 2030.
Doreen Orichaba, the Director of BasiGo in Rwanda, shows that there is no concern about the electric buses going to the Province because they have done enough inspections and it has shown that these vehicles have the ability to go there and come back without any problems.
In checking we went to different parts of the country including; Musanze, Nyanza and elsewhere, so the special thing is that, one car is going to start serving in the County, from Nyanza ya Kicukiro as origin up to Bugesera. “She Said”
These buses can facilitate the people with disabilities as it has confirmed by Mr. Aimable Irihose, the executive director of the Rwandan Association of Disabled People and Wheelchair Users (NUDOR).
People with disabilities usually don’t like to travel, because it’s expensive for them. Because it requires them to take their own car/private or pay for many seats in public transport, only now that we have seen these cars we are happy. And now we are going to travel the country as we want. “He Said”
In the next 12 months from this October, BasiGo will have delivered about 100 and more vehicles, and after that another 200 will be delivered in order to replace the old ones.
Rwanda has become the second country where BasiGo has introduced its public transport service after Kenya.
Ikigo kimenyerewe mu gutwara abagenzi mu buryo bwa rusange hifashishijwe bisi zikoresha amashanyarazi, BasiGo, cyamuritse bisi nshyashya ebyiri zerekeza mu ntara aho ari ubwa mbere izi modoka zigiye kwerekeza mu Ntara zitandukanye z’u Rwanda.
Imodoka zamuritswe kuri uyu wa 8 Ukwakira 2024, zije ziyongera ku zindi enye zari zisanzwe zikorera mu bice bitandukanye bya Kigali, ndetse Ubuyobozi bwa BasiGo bwamaze impungenge y’imikorere yazo yo mu Ntara kuko bazikoreye amasuzuma ahagije.
Ku ikubitiro BasiGo irakora urugendo rwa Kigali- Bugesera kandi biteganyijwe ko n’izindi modoka zose zizaza zizakorera mu bice by’Igihugu.
Doreen Orichaba, Umuyobozi wa BasiGo mu Rwanda, agaragaza ko nta mpungenge kuri bisi zikoresha amashanyarazi zerekeza mu Ntara kuko bakoze ubugenzuzi buhagije kandi bwagaragaje ko izi modoka zifite ubushobozi bwo kujyayo zikanavayo nta kibazo zigize.
Avuga ko bagiye mu bice bitandukanye by’igihugu birimo; Musanze, Nyanza n’ahandi.
Ati: “Umwihariko ni uko hari imodoka igiye gutangira gukorera mu Ntara. Twatangiriye ku izajya iva Nyanza ya Kicukiro yerekeza i Bugesera kandi twarazigenzuye tubona ko bishoboka ko zakwerekeza mu Ntara zitandukanye no mu Turere dutandukanye.
Yavuze kandi ko bagiye mu duce dutandukanye mu isuzuma mu mihanda nka Kigali-Musanze, Kigali- Nyanza, ati: “… twagiye mu Bugesera inshuro zirenga 10, twakoze ituru ya Kigali- Muhanga kandi twanagiye mu Burasirazuba mu Turere nka Rwamagana, Kayonza, Gatsibo n’ahandi rero twizeye imikorere yizi modoka.”
Doreen akomeza avuga ko babonye imikorere y’imodoka zikoresha amashanyarazi kandi basanze ntakibazo kuko uko zikomeza kuza mu gihugu ari nako bigabanya ikibazo cyagaragaraga mu bwikorezi mu Rwanda.
At: “Uko dukomeza kuzana imodoka nyinshi ni ko dukomeza gufasha guteza imbere ubwikorezi mu Rwanda. Mu mezi icumi ashize twabonye ko dushobora kwita ku binyabiziga byacu, tukabisukura tukareba niba bateri nta kibazo ndetse nibindi bikenewe kugenzurwa tukabisuzuma mu masaha ya nijoro kuburyo imodoka ishobora gukora umunsi wose nta kibazo.”
Agaragaza ko uko imodoka zikoresha umuriro w’amashanyarazi zikomeza kuba nyinshi mu gihugu ari na ko hazakomeza guhashywa ibyuka bihumanya ikirere, kuko byagaragaye ko mu mezi icumi ashize izo bamuritse zakoraga zagabanyije toni zirenga 100 z’ibyuka bihumanya ikirere.
Muhoza Apofia, Umuyobozi ushinzwe ibikorwa mu kigo gifasha abagenzi kwishyura ingendo hakoreshejwe ikoranabuhanga rya Tap&Go, AC Mobility, yagaragaje ko BasiGo ifite uruhare rukomeye mu guteza imbere ubwikorezi mu Rwanda cyane ko ifite umwihariko wo gukoresha ibinyabiziga bidahumanya ikirere.
Avuga ko hari imodoka zikora muri Kigali gusa ariko nibura ubu haje n’iyerekeza mu Ntara, bikaba bitanga ikizere ko no mu zindi ntara zizagerayo ntakabuza kandi ku biciro bisanzwe.
Ati: “Uyu munsi twishimiye ko tubonye n’indi modoka imwe igiye kujya ifasha abantu bo mu Ntara bigaragara ko izi modoka zishobora kujya mu Ntara kandi zikagaruka by’umwihariko iyi igiye kuhakorera ifite ubushobozi bwo gukora amaturu icumi ikiri kuri sharijeri imwe.”
Yongeyeho ko nta mbogamizi ku baturage kuko bamaze kuzimenyera ahubwo ikigoye ari ahantu hahagije ho gushyiriramo umuriro (sitasiyo), ariko na byo bizakemuka kuko izi modoka zikiri mu igeragezwa.
Ati: “Aho bigeze ubu abaturage basigaye bumva ibyo gukoresha imodoka z’amashanyarazi, nubwo sitasiyo zo kuzachingwaho zidahagije ariko impamvu ni uko dusa nkaho tukiri mu igerageza ryo gukoresha izi modoka ariko hari gahunda yo kuzana izigera muri 300 kandi uko ziza ni ko zizasimbura izamaze iminsi zikora zangiza ibidukikije kandi twizera ko na sitasiyo ziziyongera.”
Mu mezi 12 ari imbere uhereye muri uku Kwakira BasiGo izaba yazanye izindi modoka zigera mu ijana, ndetse nyuma yazo hazahita haza izindi 200.
Guverinoma y’u Rwanda ifite gahunda yo kugabanya imodoka zihumanya ikirere, hagakoreshwa izibungabunga ibidukikije ku buryo 20% by’imodoka muri Kigali zizaba zikoresha amashanyarazi bitarenze mu mwaka wa 2030.
U Rwanda rwabaye igihugu cya kabiri BasiGo igejejemo serivisi yo gutwara abantu nyuma ya Kenya.
Mu ntara y’aajyaruguru hatowe Dr. Nyinawamwiza Laetitia na Rugira Amandin, naho Mumajyepfo hatorwa Umuhire Adrie, Uwera Pélagie na Cyitatire Sosthene.
Iburasirazuba hatowe Bideri John Bonds, Nsengiyumva Fulgence na Mukabaramba Alvera. Mu gihe Iburengerazuba hatowe Havugimana Emmanuel, Mureshyankwano Marie Rose na Niyomugabo Cyprien. Abasenateri batowe mu Mujyi wa Kigali ni Nyirasafari Espérance wari usanzwe ari Visi Perezida wa Sena y’u Rwanda.
Ibi byagarutsweho ubwo hemezwaga ku mugaragaro ko Inama Nyafurika y’ Ikoranabuhanga m’ Ubuhinzi n’ Ubworozi ACAT2025, kunshuro yayo ya 2 izabera mu Rwanda.
Umuyobozi wa AATF Dr. Canisius Kanangire Yashimangiye ibi avuga ko ibihe uko bihinduka bijyana nibya byo kuko mbere ntakibazo kihindagurika ry’ibihe cyabagaho ariko turagifite kandi wareba ugasanga uburyo twahingagamo cyera niko bikimeze, bivuze ko rero tugomba guhindura uburyo duhingamo kuko n’ibihe byarahindutse.
Umuyobozi wa AATF Dr. Canisius Kanangire
Dr. Canisius Yakomeje agira Ati. “Ubu tugomba kumenya amakuru y’ibihe ndetse n’ubutaka kuburyo dupima tukareba ngo ese niki cyakwera aha hantu mu buryo bushimishije, kandi ntabe ari mu guhinga gusa ahubwo n’uburyo bwo kubihunika, dore ko ubwo buryo u Rwanda rumaze no kubigera kure.”
Dr. Alexandre Rutikanga, Umujyanama mukuru wa tekinike (CTA) muri Minisiteri y’ubuhinzi n’ubworozi MINAGRI, nawe yongeyeho ko u Rwanda ruri mu nzira yo gutunganya ahazahunikwa ibiribwa mu gihe byabaye byinshi ku isoko kugirango bitangirika.
Dr. Alexandre Rutikanga, Umujyanama mukuru wa tekinike (CTA) muri Minisiteri y’ubuhinzi n’ubworozi MINAGRI
Umujyanama mukuru wa tekinike (CTA) muri Minisiteri y’ubuhinzi n’ubworozi (MINAGRI), Dr. Alexandre Rutikanga yavuzeko mu Rwanda hari ubuhinzi bugenda bufata indi ntera kandi abenshi bakora uyu murimo akaba ari urubyiruko.
Dr. Rutikanga Alexandre Ati. “Iyi nama izafasha urubyiruko rwahano mu Rwanda ndetse n’ahandi muri afurika kumenya uburyo bakoramo ubuhinzi n’ubworozi mu buryo bw’ikoranabuhanga.”
Umujyanama mukuru wa tekinike (CTA) muri Minisiteri y’ubuhinzi n’ubworozi (MINAGRI), Dr. Alexandre Rutikanga
ACAT (The African Conference on Agricultural Technologies) Inama Nyafurika kw’ ikoranabuhanga mu b’ubuhinzi n’ ubworozi,bikaba biteganyijwe ko iyi nama izabera mu Rwanda kuva tariki ya 9 – 13 Kamena 2025.
Umujyanama mukuru wa tekinike (CTA) muri Minisiteri y’ubuhinzi n’ubworozi (MINAGRI), Dr. Alexandre Rutikanga yavuzeko mu Rwanda hari ubuhinzi bugenda bufata indi ntera kandi abenshi bakora uyu murimo akaba ari urubyiruko.
Dr. Rutikanga Alexandre Ati. “Iyi nama izafasha urubyiruko rwahano mu Rwanda ndetse n’ahandi muri afurika kumenya uburyo bakoramo ubuhinzi n’ubworozi mu buryo bw’ikoranabuhanga.”
Yavuze ko kandi kubera u Rwanda ndetse n’ ibindi bihugu birimo guhangana n’ihindagurika ry’ikirere, ikoranabuhanga m’ ubuhinzi n’ ubworozi azaba ari gisubizo ku bahinzi kuko bizabafasha ku menya amakuru y’iteganyagihe ndetse no gukoresha imbaraga nyinshi mu gihe barimo guhinga.
Dr. Rutikanga yasoje avuga ko Ibi bizafasha n’urubyiruko kwiyumvamo ubuhinzi n’ ubworozi kuko benshi bavuga ko guhinga bigore kubera izo mbogamizi zose umuhinzi yagira ariko ACAT2025 ikaba izanye ibisubizo byabimwe byari bikiri imbogamizi.
Intego ya ACAT2025 agira Iti. “Urubyiruko mu kwishakamo ibisubizo Ku Bahinzi Bo Muri Afurika binyuze mu ikoranabuhanga”. (NextGen Ag-Tech Solutions For Africa’s Farmers.
Nyuma yaho amanota y’abanyeshuri bakoze ibizamini bya leta asohokeye buri wese ufite mwana wakoze akagira amanota meza yagiye amushima m’uburyo butandukanye hamwe n’inshuti n’abavandimwe, kubasoje umwaka wa 3 habaga harimo n’ibigo n’amasomo baziga ariko urujijo ruza kuza nyuma yo kubona hari amasomo umwana yatsinzwe ariko ugasanga ninayo bamuhaye kuzakomeza kwiga.
Ibi rero byageze no kuri Minisitiri w’Urubyiruko n’Iterambere ry’Ubuhanzi, Dr. Utumatwishima Jean Nepo Abdallah, Aho anyuze kurubuga rwe rwa X, yagize Ati. “Mubyeyi ukibona amanota y’umunyeshuri wumvise warira? Ni irihe somo yatsinzwe ukumva wamuryamisha hasi ukamukubita? Ukibona se ko bamuhaye kwiga Math na Physique kandi byose yarabonyemo zeru ntiwabonye ko abonye isomo?”
Minisitiri Utumatwishima yasoje ubu butumwa bwe avuga ko mugenzi we w’Uburezi “Gaspard Twagirayezu araza kubitangaho umucyo. Twihangane.”
Sara Yisehak, ni umuyobozi wa Flavors of Kigali Events, akaba arinawe wazanye igitekerezo cyo gutegura umwiherero w’amashuri mu rwego rwo kwerekana aho U Rwanda rugeze mu gisate cyo kwigisha, bityo bigafasha abatwaraga abana babo hanze kubera ko nta makuru ahagije baba bafite yuko no mu Rwanda hari integanyanyigisho zijyanye gihe.
Sara Yisehak, CEO of Flavors of Kigali Events
Sara Yisehak, akomoka muri Ethiopia akaba agiye kumara imyaka igera kuri 4 ari mu Rwanda, ubwo yaganiraga n’itangazamakuru kuruyu wa 22 Kanama 2024, yavuzeko kubera akazi akora ahura n’abantu benshi ba banyamahanga baje mu butumwa bw’akazi ariko ugasanga rimwe na rimwe abana babo babohereza mu bindi bihugu cyangwa bagasigara mu gihigu cyabo kugirango babashe kwiga, ariko mu mboni ye akaba abona ibyo biga hanze nta tandukaniro riba ririmo nibyo biga hano mu Rwanda.
Nibwo yagize igitekerezo cyo gutegura “School Festival of Rwanda”.
Mugusobanura iki gikorwa Sara Yisehak yagize Ati. “Hari Abanyamahanga benshi bazohereza abana babo kuva mu bihugu by’ibituranyi harimo Uganda, kenya maze ubundi hakorwe amarushanwa atandukanye mu buryo bwo kwerekana amasomo ibigo byigisha, mubikorwa biteganyijwe hakaba harimo nko gukoresha amarobo, ubugeni no gushushanya, gutondagura amagambo, impaka aribyo bizwi nka debate n’ibindi byinshi”.
Yakomeje avuga ko intego nyamukuru y’iki gikorwa arukwerekana ko u Rwanda rufite ireme muburezi ku rwego mpuzamahanga.
Ati. “Ababyeyi bazitabira bazagira amahirwe yo kumenya integanyanyigisho z’ibigo, naho amashuri nayo arebereho ahabandi bagenze mu burezi.
School Festival of Rwanda izatangira tariki ya 6 igeze kuya 8 Kanama 2024 muri KCEV (Camp Kigali)
Mr Brian kuva muri Kenya ahabanza, Sara Yisehak hagati, Haruguru ni Mwarimu Birungi wo mu Rwanda