Blog

  • WASAC yaguze ibikoresho bifite agaciro ka miliyari, bimara imyaka 14 bidakoreshwa

    WASAC yaguze ibikoresho bifite agaciro ka miliyari, bimara imyaka 14 bidakoreshwa

    Mu gihe u Rwanda rwiyemeje guteza imbere imikoreshereze inoze y’umutungo wa Leta, haracyagaragara ibikorwa byinshi byatwaye amafaranga menshi y’abaturage ariko bikamara imyaka myinshi bitarigeze bikoreshwa. Ibi birimo ibikoresho byaguzwe bigatwara miliyari imwe y’amafaranga y’u Rwanda ariko bikamara imyaka 14 bidakoreshwa na rimwe.

    Amakuru yemeza ko ibyo bikoresho byaguzwe hagamijwe guteza imbere serivisi runaka mu rwego rwa Leta (cyangwa urw’igihugu cyangwa urwego rwihariye), ariko nyuma y’iyo myaka yose, biri mu bubiko bidakoreshwa, ndetse bimwe bikaba byaramaze gusaza cyangwa gucika ibice.

    Iki kibazo cyagaragajwe mu bugenzuzi bwakozwe n’inzego zibifite mu nshingano, cyongera kwibutsa icyuho mu micungire y’umutungo wa Leta ndetse n’ingaruka zabyo ku bukungu bw’igihugu.

    Umwe mu baturage wo mu gace ibi bikoresho bibitsemo yagize Ati, “Birababaje kubona kubona ibintu nkibyo  byarahenze igihugu  bikamara imyaka  myinshi bidakora  Nyamara hari  ibyo abaturage  bankeneye byibanze  bitaragerwa”

    Kugeza ubu, haracyategerejwe ibisobanuro byimbitse ku mpamvu ibi bikoresho bitigeze bishyirwa mu bikorwa, no kumenya icyakorwa ngo habeho gukurikirana ababa baragize uruhare mu igurwa ryabyo ritatanze umusaruro.

    Ibi ni bimwe mu bimenyetso byerekana ko hakiri urugendo rurerure mu gucunga neza umutungo wa rubanda, aho buri gikorwa kigomba gushingira ku igenamigambi rinoze n’isuzuma ry’uko bizabyazwa umusaruro.

    Umwanditsi: Uwamaliya Florence

  • Abazatarama mu ‘Urw’Intwari’ basuye Ingoro y’Amateka y’Urugamba rwo Kubohora Igihugu

    Abazatarama mu ‘Urw’Intwari’ basuye Ingoro y’Amateka y’Urugamba rwo Kubohora Igihugu

    Abagize amatorero nyarwanda akunzwe arimo Ishyaka ry’Intore, Inyamibwa, ndetse n’umuhanzi w’inararibonye Maji Maji basuye Ingoro y’Amateka y’Urugamba rwo Kubohora Igihugu no Guhagarika Jenoside yakorewe Abatutsi. Ni urugendo rwabaye kuri uyu wa Kabiri tariki 25 Kamena 2025, rufite intego yo kurushaho gusobanukirwa n’umusingi w’igitaramo ‘Urw’Intwari’ bateganya gutaramiramo ku wa 3 Nyakanga muri Kigali Convention Center.

    Iki gikorwa cyateguwe na kompanyi Ma-Africa, nk’imwe mu myiteguro iganisha ku gitaramo kizibanda ku rugendo rw’Intwari zarwaniye u Rwanda, kikazahuza abahanzi n’ababyinnyi bashyize imbere umuco n’amateka.

    Mu kiganiro n’abanyamakuru, Uwizeyimana Dany, Umuyobozi wa Ma-Africa, yasobanuye ko gusura iyi Ngoro byari ngombwa mu rwego rwo kurushaho kumva no gusobanukirwa ibyaranze urugamba rwo kubohora igihugu. 

    Yagize Ati: Nibatwaravuze ko tugiye gukora igitaramo 

    Gishingiye ku  kwibohora ,twagombaga  gutekereza ikintu twakorera abazayaramira abantu kumenya amateke y’urugamba no guhagarika jonoside yakorewe abatusi 1994

    Intore Cyogere, umwe mu bayobozi b’Itorero Ishyaka ry’Intore, yashimye uru rugendo rwabafashije kwibutsa amateka y’ukuri. Yagize ati:Ni  urugendo rwiza  twakuyemo ubumenyi twongeye kwiyibutsa amateka y’urugamba ko U Rwanda  ari urw’intwari  bikadufasha nogutegura neza umukino  twateguye

    Na ho Rusagara Rodrigue waturutse mu Itorero Inyamibwa yavuze ko iyi ngoro ibitse ibigwi bikomeye by’Intwari z’u Rwanda, ndetse ko kuyisura byabahaye ishusho nyayo y’icyo bagomba kugaragaza mu gitaramo.

    usagara Rodrigue, Umuyobozi w’ Itorero Inyamibwa

    yagize Ati: “Ni nko gukora ikizamini bataguhereje  kopi  ushonora  ku gitsindwa “

    Umuhanzi Maji Maji, umwe mu bazaririmba muri icyo gitaramo, yavuze ko ari ishema rikomeye gutaramira u Rwanda yagiye abohora akiri muto.

     Ati. “umunsi w’Intwari giteganyijwe kuba tariki 3 Nyakanga 2025, muri Kigali Convention Center, kikazahuza abahanzi n’ababyinnyi batandukanye mu buryo bujyanye no kwibuka intwari no gukomeza gusigasira amateka y’u Rwanda. Abategura igitaramo barasaba Abanyarwanda kugura amatike hakiri kare kugira ngo bazataramane bishimira imyaka 31 u Rwanda rumaze rwibohoye”.

    Umwanditsi: Uwamaliya Florence

  • Shampiyona y’amagare yagarutse: tariki ya 28-29 Kamena 2025

    Shampiyona y’amagare yagarutse: tariki ya 28-29 Kamena 2025

    Ishyirahamwe ry’Umukino w’Amagare mu Rwanda (FERWACY) ryatangaje ko Shampiyona y’Igihugu izaba mu mpera zi’cyumweru ku wa 28 na 29 Kamena 2025.

    Iri rushanwa rizitabirwa n’abakinnyi baturutse mu makipe y’abamuryango ba FERWACY n’andi makipe yo mu gihugu yabisabye akabyemererwa.

    Abakinnyi bazarushanwa mu birimo abagabo, abatarengeje imyaka 23 n’ngimbi zitarengeje imyaka 19. Hari kandi n’icyiciro cy’abagore abakuru n’abatarengeje imyaka 19.

    Ku wa Gatandatu, tariki ya 28 Kamena, hazaba irushanwa ryo gusiganwa n’igihe buri muntu ku giti cye mu muhanda wa Batsinda – Rulindo – Batsinda, ku ntera y’ibilometero 25.

    Bukeye bwaho ku wa 29 Kamena, hazaba irushanwa ryo gusiganwa mu muhanda, rizahagurikira muri Santere ya Gasanze, rinyure i Shyorongi, kuri Base, i Gicumbi, mu Rukomo na Nyacyonga mbere yo gusoreza i Gasanze ku ntera y’ibilometero 162 mu cyiciro cy’abagabo n’abatarengeje imyaka 23.

    Abagore n’ingimbi bazakina intera y’ibilometero 126 bizatangirira ku Murenge wa Shyorongi, banyure kuri Base, i Gicumbi, Rukomo na Nyacyonga mbere yo gusoreza i Gasanze.

    Abangavu bazakina intera y’ibilometero 53,6 bizahagurukira i Gicumbi.

    Mu mwaka ushize wa 2024, iri siganwa ryegukanywe na Masengesho Vainqueur (mu bagabo no mu batarengeje imyaka 23) na Niyonkuru Phocas mu ngimbi.

    Mu bagore, ryegukanywe na Ingabire ku nshuro ya gatatu zikurikiranya mu bakuru na Umutoni Sandrine mu bangavu.

    Mu gukina buri wese ku giti cye, abari bitwaye neza ni Mugisha Moïse mu bagabo na Ingabire Diane mu bagore. Iyi nkuru yihindure uyihe mwiza n’ingingo uyihindura ariko igumana isura yayo.. unongeremo n’ibindi byinshi
    ChatGPT said:
    Yego rwose Bethlehem, reka nyihinduremo inkuru isomeka neza, isobanutse kandi ifite ingingo zihamye n’umwuka w’ubunyamwuga utavangiye. Nzayongeramo ibisobanuro by’inyongera, amagambo ahumuriza umusomyi, hamwe n’uburyohe bw’amarushanwa nk’uko umunyamakuru w’umuhanga abigenza.

    Shampiyona y’Igihugu y’Amagare 2025: Intwari z’ingofero ziragaruka mu muhanda
    Ishyirahamwe ry’Umukino w’Amagare mu Rwanda (FERWACY) ryatangaje ko Shampiyona y’Igihugu y’Amagare 2025 izaba mu mpera z’icyumweru, ku wa Gatandatu no ku Cyumweru, tariki ya 28 na 29 Kamena 2025. Ni ibirori bikomeye bitegerejwe n’abakunzi b’uyu mukino baba bifuza kongera kubona impano nyarwanda zisiganwa n’umurindi n’ubuhanga.

    Iri rushanwa rikomeye rizahuza abakinnyi baturutse mu makipe yemewe na FERWACY, hamwe n’andi makipe yegereye ishyirahamwe agasaba kwitabira, bikemezwa. Ni umwanya ku mpano nshya n’abakinnyi bakiri bato ngo berekane ko bashobora guhatana n’abamaze kumenyerwa ku rwego rw’igihugu.

    Ibyiciro by’irushanwa: Abakuru, Ingimbi n’Abangavu bose mu muhanda
    Iyi shampiyona izaba igizwe n’ibyiciro bitandukanye, byose bigamije guha amahirwe abakinnyi bose bitewe n’imyaka n’igitsina:

    Abagabo n’abatarengeje imyaka 23 (U23)

    Ingimbi (U19)

    Abagore bakuru

    Abangavu (U19)

    Ibi byiciro bituma amarushanwa abera icyarimwe mu gihugu, agahuza abakinnyi bakuru n’abakizamuka, byose bigamije guteza imbere umukino w’amagare mu Rwanda hose.

    Imyiteguro y’iminsi ibiri y’umuriro: Imihanda, intera n’ubushyuhe bw’umukino
    Ku wa Gatandatu – Tariki 28 Kamena 2025: “Individual Time Trial”
    Umunsi wa mbere uzibanda ku gusiganwa n’igihe buri mukinnyi ku giti cye, aharanira gukoresha umwanya muto mu ntera yagenwe. Abakinnyi bazanyura mu muhanda wa Batsinda – Rulindo – Batsinda, ku ntera ya kilometero 25. Uyu ni umunsi wo gupima ubushobozi bwa buri wese, aho nta bufasha bwa bagenzi be cyangwa ikipe aba afite.

    Ku Cyumweru – Tariki 29 Kamena 2025: “Road Race”
    Umunsi wa kabiri ni wo uzabamo igikorwa nyamukuru cy’irushanwa, aho abakinnyi bose bazaba bahataniye insinzi mu byiciro bitandukanye:

    Abagabo n’abatarengeje imyaka 23 (U23):
    Bazahagurukira Santere ya Gasanze, banyure i Shyorongi, Base, Gicumbi, Rukomo na Nyacyonga, basubire i Gasanze — byose hamwe ku ntera y’ibilometero 162. Ni umuhanda usaba imbaraga, ubuhanga bwo gutegura ingendo, no gukoresha amayeri menshi yo mu mukino.

    Abagore bakuru n’ingimbi:
    Bazakina ibilometero 126, bahagurukira Shyorongi banyure ku muhanda umwe nk’uw’abagabo, bagasoreza na bo i Gasanze.

    Abangavu (U19 girls):
    Bazasiganwa intera ya kilometero 53.6, bahagurukira i Gicumbi, basoreze i Gasanze. Uyu ni umwanya wo kugaragaza impano z’abakiri bato bashobora kuzahagararira igihugu mu minsi iri imbere.

    Abari baratsinze umwaka ushize: Ese bazongera kwigaragaza?
    Mu mwaka wa 2024, iri siganwa ryasize amateka ku bakinnyi bakomeye, harimo:

    Masengesho Vainqueur, wegukanye ibikombe byombi mu cyiciro cy’abagabo no mu batarengeje imyaka 23. Ni umukinnyi ukomeje kwiyubakira izina rikomeye mu Rwanda no hanze yarwo.

    Niyonkuru Phocas yegukanye isiganwa mu ngimbi, agaragaza ko ari umwe mu bakinnyi bafite icyerekezo cy’ejo hazaza.

    Ingabire Diane, yaratsinze ku nshuro ya gatatu yikurikiranya mu bagore bakuru, ahinduka icyitegererezo mu magare y’abagore mu Rwanda.

    Umutoni Sandrine, ni we wegukanye igihembo cy’abangavu.

    Mu isiganwa ry’umuntu ku giti cye (Time Trial), Mugisha Moïse na Ingabire Diane bagaragaje ubudahangarwa bwabo, batwara intsinzi mu byiciro byabo.

    Ese aba bakinnyi bazongera kwigaragaza nk’ibihangange, cyangwa haravuka izindi ntwari nshya zizahindura amateka?

    Ubutumwa ku bafana n’inkuru y’imbere: Gukunda umukino, gushyigikira impano
    FERWACY n’abategura aya marushanwa bemeza ko ari amahirwe ku gihugu cyo kuzamura impano nshya no gushyigikira abakinnyi bafite inzozi zo gukina ku rwego mpuzamahanga. Ni umwanya wo kwereka urubyiruko ko ubwitange, imyitozo ihoraho n’icyerekezo bizana umusaruro.

    Abanyarwanda barasabwa kuzitabira ari benshi, gushyigikira abakinnyi, n’abanyamakuru bakazirikana akamaro k’uyu mukino mu guteza imbere siporo nyarwanda.

    Ijambo rya nyuma: “Amagare si umukino gusa, ni umurage n’ubuzima”
    Iyi Shampiyona ni ishusho y’uko umukino w’amagare utera imbere, ntube igikoresho cy’imyidagaduro gusa, ahubwo ube inzira yo kubaka ubuzima bwiza, gukurura abaterankunga no kugaragaza isura nziza y’u Rwanda.

    Mu kwezi kwa Kamena 2025, amajwi y’ibiziga bizenguruka mu misozi n’ibibaya by’u Rwanda azaba ari nk’indirimbo ishimangira ko amagare ari umukino w’ubutwari, ubwenge n’urukundo rw’igihugu.

    Ntucikwe, Ku matariki ya 28 na 29 Kamena 2025, umuhanda wose uzaba ari icyicaro cy’intwari z’amagare. Ufite uwuhagarariye? Cyangwa uzaba uri aho i Gasanze n’i Gicumbi gushyigikira? Niba atari byo… ese uzababarira umutima wawe

    Umwanditsi: Uwamaliya Florence

  • Umwe mu banyarwanda batanu afite ikibazo m’ ubuzima bwo mu mutwe – Dr. Yvan Butera

    Umwe mu banyarwanda batanu afite ikibazo m’ ubuzima bwo mu mutwe – Dr. Yvan Butera

    Minisitiri w’Ubuzima wungirije, Dr. Yvan Butera, yatangaje ko nibura umuntu 1 kuri 5 mu Rwanda yahuye n’ikibazo cy’ubuzima bwo mu mutwe, yerekana ko ikibazo gihari kandi kigenda gifata intera igaragara mu muryango nyarwanda.

    Ibi yabitangaje mu gihe hakomeje ubukangurambaga bwo gushishikariza Abanyarwanda guha agaciro no kwitabira serivisi z’ubuvuzi bwo mu mutwe nk’uko babigenza ku bindi bibazo by’ubuzima busanzwe.

    Dr. Butera yasobanuye ko mu bibazo bigaragara cyane mu Rwanda harimo agahinda gakabije (depression), ubwoba bukabije (anxiety disorders), ndetse n’ihungabana (trauma/post-traumatic stress disorder). Ibi bikurikirwa cyane n’ikoreshwa ry’ibiyobyabwenge n’inzoga mu buryo burengeje urugero, ibintu bifite uruhare rukomeye mu gukomeretsa ubuzima bwo mu mutwe.

    Dr. Yvan Butera, Minisitiri w’Ubuzima wungirije

    Ibibazo by’ubuzima bwo mu mutwe bifitanye isano n’ihindagurika ry’imibereho, ibikomere by’amateka igihugu cyanyuzemo, ihungabana ry’imiryango, ubukene, ubushomeri, ndetse n’ihungabana rituruka ku bindi byorezo n’ingaruka z’imihindagurikire y’ikirere.

    Abahanga bavuga ko kutavugira ku bibazo, kubifata nk’isoni cyangwa ubundi buhumyi bifasha ibi bibazo gukura mu mibereho y’abantu, bikaba byaviramo bamwe kwiyahura cyangwa gukena 

    Minisiteri y’Ubuzima isaba abaturage kudatinya gushaka ubufasha mu gihe bibaye ngombwa. Aho  Dr. Butera  yagize Ati”. Amavuriro y’ubuzima bwo mu mutwe ari henshi, ndetse hari n’abaganga babizobereye biteguye kwakira abahuye n’ibyo bibazo mu buryo bw’ibanga kandi bwizewe.”

    Ibi bikaba biri munzira zizewe  kuburyo bwo gukemura ikibazo.

    U Rwanda rumaze gutera intambwe ishimishije mu gutanga serivisi z’ubuvuzi bwo mu mutwe, binyuze mu kongera abaganga b’abahanga muri urwo rwego, amahugurwa y’abaforomo, ubuvuzi ku bigo nderabuzima, ndetse no gushyiraho gahunda zigamije kongerera abaturage ubumenyi n’ubushobozi bwo kwita ku buzima bwabo bwo mu mutwe.

    Kandi hari icyizere: imyumvire y’Abanyarwanda ku bijyanye n’ubuvuzi bwo mu mutwe iragenda ihinduka. Urubyiruko n’ababyeyi benshi batangiye kwitabira ibiganiro n’amaseminari, bashaka kumva no gutanga ubufasha.

    By:Florence Uwamaliya 

  • Perezida Kagame yakiriye Obasanjo baganira ku mahoro n’umutekano w’Afurika

    Perezida Kagame yakiriye Obasanjo baganira ku mahoro n’umutekano w’Afurika

    Ku gicamunsi  , Perezida wa Repubulika y’u Rwanda, Paul Kagame, yakiriye Gen. Olusegun Obasanjo wahoze ari Perezida wa Nigeria, mu biro bye biherereye muri Village Urugwiro. Uru ruzinduko rwahaye umwanya impande zombi kuganira ku bibazo byugarije akarere, umugabane wa Afurika ndetse n’isi yose, by’umwihariko umutekano n’ubuyobozi bufite icyerekezo.

    Ibiganiro byabo byabaye hagati y’abayobozi bombi b’abanyabigwi mu mateka y’imiyoborere n’iterambere ry’Afurika. Perezida Kagame azwi cyane ku ruhare rwe mu kugarura amahoro mu Rwanda nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ndetse no mu kubaka igihugu cy’u Rwanda kibereye benshi isomo mu miyoborere, ubukungu, n’ikoranabuhanga. Muri Afurika no hanze yayo, Kagame akunze kugarukwaho nk’umuyobozi w’indashyikirwa mu gushyira imbere impinduka zirambye n’ubusugire bw’ibihugu.

    Gen. Obasanjo, nawe, ni umwe mu bayobozi b’inararibonye bagize uruhare runini mu mateka ya Nigeria no ku rwego rw’umugabane. Yabaye Perezida wa Nigeria inshuro ebyiri — iya mbere nk’umusirikare (1976–1979), n’iya kabiri nk’umuyobozi watowe mu buryo bwa demokarasi (1999–2007). Nyuma y’uko ava ku butegetsi, yakomeje kuba ijwi ry’amahoro, ubutabera n’ubwiyunge mu bihugu bitandukanye bya Afurika, ndetse aba umwe mu bahamagarira ubufatanye mu gushakira umugabane ibisubizo byawo.

    Ibiganiro hagati ya Perezida Kagame na Obasanjo byagarutse ku ngingo zitandukanye zirimo umutekano muke mu bice bimwe bya Afurika, ihindagurika ry’ikirere, ibibazo by’ubuhunzi, ihungabana ry’ubukungu, n’uburyo ibihugu byakomeza guhuza imbaraga mu guhangana n’ibyo bibazo. Abayobozi bombi bemeranya ko Afurika ikeneye ubufatanye burambye bushingiye ku bwigenge, icyerekezo gihamye, n’imiyoborere ishingiye ku baturage.

    Perezida Kagame na Obasanjo basangiye icyerekezo cy’uko Afurika ishobora kwiyubaka ibikesha ubushobozi bwayo bwite, kurushaho kwihesha agaciro no gushora imari mu bantu bayo, cyane cyane urubyiruko.

    Uru ruzinduko rwashimangiye ubufatanye bukomeje hagati y’u Rwanda n’abandi bayobozi b’intangarugero bo ku mugabane, mu rwego rwo gushakira hamwe ibisubizo birambye ku bibazo byugarije Afurika muri iki gihe.

    Umwanditsi: Uwamaliya Florence

  • Rwanda Commits to Transforming the Agriculture Sector Through Sustainable Investment

    Rwanda Commits to Transforming the Agriculture Sector Through Sustainable Investment

    The Ministry of Agriculture and Animal Resources, in collaboration with various partners, has officially launched a new national program aimed at promoting investment in modern agriculture that can withstand the effects of climate change. The program’s objective is to build strong systems that provide sustainable solutions to food insecurity by strengthening the agricultural sector through technology, modern machinery, improved seeds, quality pesticides and fertilizers, and making them accessible to farmers.

    So far, different partners have expressed commitment to mobilize Frw 449.7 billion, which will be invested in this program, with the amount expected to increase depending on participation. The Minister of Agriculture and Animal Resources, Dr. Mark Cyubahiro Bagabe, said that two-thirds of these funds will be allocated to the construction of irrigation infrastructure.

    It is expected that 83,250 hectares of land will be developed to become resilient to climate change, enabling production through modern irrigation systems and high-yield seeds.

    The program will connect about 170,200 farmers with 375 agribusiness companies, linking them with financial institutions in order to build sustainable partnerships between farmers and the private sector in the journey of transforming agriculture into a path of sustainable development.

    In support of this program, the International Finance Corporation (IFC), working with the World Bank, has committed to invest $56 billion in 2024 to support private companies and financial institutions with agricultural projects focused on innovation and poverty reduction.

    All these efforts align with the opportunities highlighted in November 2024, when MINAGRI presented its five-year plan (2024–2029), known as PSTA 5, which focuses on developing a strong, productive, and resilient agricultural sector that contributes to food security.

    By;Florence Uwamaliya 

  • Urubyiruko rw’u Rwanda miliyoni rugiye gufashwa kwinjira mu buhinzi

    Urubyiruko rw’u Rwanda miliyoni rugiye gufashwa kwinjira mu buhinzi


    Minisiteri y’Ubuhinzi n’Ubworozi (MINAGRI), yatangaje ko ku bufatanye n’umushinga Tubura bagiye gufasha urubyiruko rw’u Rwanda rugera kuri miliyoni 1, kwiteza imbere mu buhinzi no kurukundisha kwihangira imirimo, mu gihe cy’imyaka 5 iri imbere.

    Ibi byatangajwe ku wa 19 Kamena 2025, mu muhango wahurije hamwe abafatanyabikorwa mu rwego rw’ubuhinzi mu Rwanda harimo MINAGRI, Ikigo cy’Igihugu gishinzwe guteza imbere Ubuhinzi n’Ubworozi (RAB), n’abandi bafatanyabikorwa bagamije gusubiza amaso inyuma ku musaruro w’igihembwe cya 2024 no guhuza imbaraga mu igenamigambi ry’igihembwe cya 2026A na 2026 B.

    Umuyobozi Mukuru wa Tubura Bwiza Belinda yavuze ko nyuma kubona ko gukorana n’abahinzi bitanga umusaururo ubu noneho bagiye kwibanda ku rubyiruko kuko byagaragaye ko rutitabira ubuhinzi ku bwinshi.

    Yagize ati: “Tugiye kuganira n’abafatanyabikorwa ku gihembwe cy’ihinga, urubyiruko ni rwo dushyize imbere mu myaka 5 izaza, aho dushaka kugera ku bagera 1 000 000.”

    Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ubuhinzi n’Ubworozi (MINAGRI) Rwigamba Eric yavuze ko ibihembwe by’Ihinga 2025A na 2025B byagenze neza kandi ko u Rwanda rwiteguye kuzihaza mu biribwa.

    Yavuze ko gukorana na Tubura bifasha abahinzi b’u Rwanda kugera ku nyungu mu buryo bugaragara kuko bafasha kubona inguzanyo n’uburyo bwo kugera nyongeramusaruro ituma ubuhinzi butanga umusaruro kurushaho.

    Yagize ati: “Twabonye umusaruro uhagije nta kibazo cy’inzara tuzagira, n’igihembwe cya 2025 B yatangiye iteyemo ubwoba ariko icyadufashije itinda guhita, twiteze kubona umusaruro.”

    Yunzemo ati: “Iyo muteye ibigori, ibishyimbo n’indi myaka, tuba tuzi aho abahinzi bacu bari. Mukabagara imvura igwa n’ubu ikaba igikomeje, tuba tubona uko umusaruro uzagenda.”

    Yavuze ko ubu harimo guterwa ibijyanye no gutegura igihembwe cy’ihinga cya 2026A.

    Mu bihembwe by’ihinga bya 2025A na 2025B, Guverinoma y’u Rwanda ifatanyije na Tubura yafashije abahinzi barenga 1 000 000 aho bagize inyungu z’asaga miliyari imwe y’Amafaranga y’u Rwanda.

    Binyuze mu bufatanye buhoraho na MINAGRI, RAB n’abandi bafatanyabikorwa, Tubura ngo yiyemeje kugeza mu 2030 yubaka sisitemu y’ubuhinzi irambye, ishingiye ku muturage, kandi ihuza buri wese.

    Hari intego ko mu gihembwe cy’ihinga cya 2026A na 2026B, bazafashwa kugira ku nyongeramusuro barenga miliyoni 1.2, aho buri muhinzi azungukira nibura amafaranga ibihumbi 165 by’amafaranga y’u Rwanda.

    Gutanga ibiti byo gutera amashyamba miliyoni 30, ku bahinzi 900.000, ndetse n’ibiti by’imbuto 800.000 bigamije kunganira ubukungu bw’imiryango.

    Guhuza abahinzi 90.000 n’isoko ryagutse, nibura 25% byabo bakungukire ku biciro bihamye kandi bidahindagurika.

    Haganiriwe ku buryo bwo guteza imbere ubuhinzi mu myaka 5 iri imbere
    Umuyobozi Mukuru w’Umushinga Tubura, Bwiza Belinda, yagaragaje ko urubyiruko rutitabira ubuhinzi rukwiye kwitabwaho
    Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ubuhunzi n’Ubworozi,  Eric Rwigamba
  • Guverinoma yatanze iminsi ine y’ikiruhuko rusange

    Guverinoma yatanze iminsi ine y’ikiruhuko rusange

    Minisiteri y’Abakozi ba Leta n’Umurimo yatangaje ko kuva ku wa Kabiri, tariki ya 1 Nyakanga 2025 kugeza ku wa Gatanu tariki ya 4 Nyakanga 2025 ari iminsi y’ikiruhuko rusange, mu rwego rwo kwizihiza Umunsi w’Ubwigenge n’uwo Kwibohora.

    Mu itangazo iyi Minisiteri yasohoye kuri uyu wa 20 Nyakanga 2025, yatangaje ko ku itariki ya 1 Nyakanga ari umunsi w’ikiruhuko wo kwizihiza Umunsi w’Ubwigenge, na ho ku ya 4 Nyakanga ukaba Umunsi wo Kwibohora.

    Yakomeje iti “Guverinoma yatanze ikiruhuko rusange no ku wa Gatatu, tariki ya 2 Nyakanga no ku wa Kane, tariki ya 3 Nyakanga 2025, akazi kazasubukurwa ku wa Mbere, tariki ya 7 Nyakanga 2025.”

    Iyo Minisiteri yatangaje ko serivisi z’ingenzi zizakomeza gutangwa kugira mho ibikorwa bidahagarara. Iti “Turasabwa kwizihiza iyi minsi mikuru ikomeye mu buryo buboneye kandi butekanye.”

  • ‘One Acre Fund Rwanda’ yafashije abahinzi barenga Miliyoni kunguka arenga Miliyali 165

    ‘One Acre Fund Rwanda’ yafashije abahinzi barenga Miliyoni kunguka arenga Miliyali 165


    Mu gihembwe cy’ihinga cya 2024A na 2024B, Umuryango One Acre Fund Rwanda, ufasha abahinzi kwiteza imbere mu bikorwa bitandukanye, harimo no kongera umusaruro, wafashije abahinzi bato bo mu Turere 27 barenga Miliyoni kunguka arenga Miliyari 165Frw.

    Ni inama yigaga ku bizakorwa kugira ngo igihembwe cy'ihinga gitaha kizarusheho kugenda neza

    Ni amafaranga bungutse babikesha inkunga bahawe irimo inyongeramusaruro, amahugurwa n’inguzanyo, bituma babona umusaruro mwinshi kandi mwiza, wagize uruhare mu kuzamuka k’ubukungu bwabo.

    Ni bimwe mu byatangajwe kuri uyu wa 19 Kamena 2025, mu nama yahuje abafatanyabikorwa bakomeye mu buhinzi barimo Minisiteri y’Ubuhinzi n’Ubworozi (MINAGRI), Ikigo cy’Igihugu gishinzwe guteza imbere ubuhinzi n’ubworozi (RAB), hagamijwe kurebera hamwe ibyagezweho no gutegura gahunda z’igihembwe cy’ihinga cya 2026A na 2026B.

    Bimwe mu byo One Acre Fund Rwanda yishimira ko yagezeho mu mwaka ushize w’igihembwe cy’igihinga birimo gutanga imbuto z’indobanure z’ibigori n’ibirayi biciye mu bufatanye n’inzego z’aho abahinzi batuye, guteza imbere ubuhinzi burengera ibidukikije biciye mu kigo gifasha guteza imbere iby’imbuto cya RICA Seed Center, kibarizwa mu ishuri rikuru ry’Ubuhinzi n’Ubworozi butangiza ibidukikije (RICA), bituma umusaruro by’umwihariko uw’ibirayi wiyongera inshuro eshatu.

    Hari kandi amahugurwa yihariye yahawe abantu 23 bize ibijyanye n’ikoranabuhanga mu mbuto n’imicungire y’ubucuruzi bwayo, bose bakaba baramaze kubona akazi.

    Kongerera abahinzi ubumenyi ku bijyanye no kubika umusaruro no kuwugurisha ku buryo butanga inyungu.

    Belinda Bwiza avuga ko bishimira ko bashoboye kugera ku bahinzi barenga miliyoni

    Umuyobozi Mukuru wa One Acre Fund Rwanda, Belinda Bwiza, avuga ko bishimira ko mu bihembwe by’ihinga bishize bashoboye kugera ku bahinze barenga miliyoni kuko ari intego nini.

    Ati “Bigaragaza ko impinduka zigera ku bantu benshi cyane, utekereje n’umubare w’abantu bari mu muryango w’umuhinzi, ubishyize mu buryo bw’amafaranga ni hafi Miliyari 200 y’inyungu yageze ku bahinzi. Ni cyo kintu twishimira cyane uyu munsi.”

    Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y’Ubuhinzi n’Ubworozi, Eric Rwigamba, avuga ko uruhare rwa One Acre Fund Rwanda mu gufasha abahinzi ari ingenzi, kuko babana nabo mu rugendo rwose rwo guhinga kugera basaruye.

    Ati “Bakorana n’abahinzi barenga Miliyoni mu gihugu hose, ni abafatanyabikorwa beza badufasha mu kuzamura imyumvire y’abahinzi, kuko bafite abantu bigisha abahinzi uburyo bwiza bwo guhinga, no gukoresha neza imbuto n’ifumbire.”

    Arongera ati “Niba bazana imbuto bakazana ifumbire, bakigisha abaturage uburyo bwo kuzikoresha, bakanabagurira, n’abananiwe uburyo bwo kubona amafaranga yo kwishyura izo mbuto n’ifumbire bakabaguriza, urumva ko bafite uruhare runini cyane mu guteza imbere ubuhinzi, ni abafatanyabikorwa b’imena kuri twe.”

    Mu gihembwe cy’ihinga cya 2026A na 2026B, One Acre Fund Rwanda yihaye intego zirimo gufasha abahinzi barenga Miliyoni 1.2 kunguka nibura 165,000Frw kuri buri muhinzi, gutanga ibiti by’ubusitani Miliyoni 30 ku bahinzi 900,000 n’ibiti by’imbuto ibihumbi 800 hagamijwe kongera aho bakura inyungu.

    Guhuza abahinzi 90,000 n’amasoko meza, aho 25% bazajya bagurisha ku giciro gihamye, guteza imbere ubukangurambaga bugezweho hifashishijwe radiyo, ikoranabuhanga n’ubukangurambaga bwihariye mu bice by’icyaro.

    Rwigamba avuga ko uruhare rwa Tubura mu gufasha abahinzi ari ingenzi

    Mu bindi bifuza kongeramo imbaraga muri gahunda yabo y’imyaka itanu iri imbere, ni ukugera ku rubyiruko rurenga Miliyoni mu rwego rwo kubafasha gukora ubuhinzi mu buryo bugezweho kandi kinyamwuga, hagamijwe kuzana impinduka nziza mu buhinzi bukarushaho gutanga umusaruro.

    Source:Igihe

  • Not Everything That Tastes Sweet Is Safe: The Hidden Dangers of Alcohol (Voka) in Food and Drink

    Not Everything That Tastes Sweet Is Safe: The Hidden Dangers of Alcohol (Voka) in Food and Drink

    Alcohol — often referred to informally as voka — is more than just a strong drink. It’s a substance that directly affects how your brain functions, your body develops, and your future unfolds. While many people are aware of the risks of drinking alcohol from a bottle or a glass, far fewer know that alcohol can also hide in everyday foods — especially sweets, sauces, and drinks that may seem harmless at first glance.

    What Is Alcohol (Voka)

    Alcohol is a psychoactive substance — meaning it changes the way your brain works. It can slow down thinking, cloud your judgment, and affect your memory, especially in young people. While it’s legal for adults in many parts of the world, it is not safe for everyone and can be especially harmful when consumed without awareness — such as through food and non-obvious drinks.


    Where Does Alcohol Hide in Food?

    Yes, it’s true: not all alcohol comes in a glass.

    Some foods and drinks contain alcohol without making it obvious. You may not even taste it — but your body still absorbs it.

    Watch out for:

    • Rum cake and alcohol-infused chocolate desserts
    • Fruit punch or juice blends that have alcohol mixed in
    • Sauces made with wine or spirits (used in cooking meat or pasta)
    • Imported or traditional sweets, especially those from regions where alcohol is part of recipes

    If you don’t ask what’s inside, you may consume alcohol without realizing it — and face its consequences.


    Key Dangers of Consuming Alcohol (Voka)

    Whether you drink it or eat it, the effects of alcohol on your body can be severe — especially when you’re still growing and learning.

    Here are some of the main risks:

    1. Brain Damage

    Alcohol weakens memory, attention, and decision-making — especially in teenagers and young adults, whose brains are still developing.

    2. Addiction

    Regular exposure to alcohol, even in small amounts, can lead to dependence. That means your body starts to crave it, and you may feel you can’t function without it.

    3. Liver Problems

    The liver works hard to filter out toxins — and alcohol is one of the worst. Over time, alcohol can damage the liver and lead to diseases like cirrhosis.

    4. Poor Academic Performance

    Alcohol clouds your focus. Students who drink (or unknowingly consume it in food) often struggle to concentrate, perform poorly in exams, or even drop out of school.

    5. Accidents and Violence

    Alcohol impairs judgment. It increases the chances of accidents, fights, risky behavior, and even legal trouble.

    Choose Health, Choose Future

    Staying safe doesn’t mean giving up fun — it means being wise enough to look beyond appearances.

    Core Values to Embrace:
    It might look fun. It might smell sweet. But if it’s harmful — say no.
    Don’t just eat or drink blindly. Ask: “What’s in this?”
    Your body and future are worth protecting. Make informed choices.
    Talk to your friends. Help them understand that alcohol — even when it’s hidden in food — is still dangerous.

    “Not everything that looks sweet is safe.”

    Alcohol in a dessert is like poison in honey. Don’t fall for the taste. Think about your future. You have dreams, goals, and talents — don’t let a hidden danger derail your journey.

    umwanditsi: Uwamaliya Floronce