Kubungabunga Ibidukikije: Inshingano ya buri wese mu kurengera ejo hazaza
Mu bihe Isi ihanganye n’ingaruka z’imihindagurikire y’ikirere, kubungabunga ibidukikije ntibikiri amahitamo, ahubwo ni inshingano ya buri muntu wese. Mu Rwanda, iki kibazo gihabwa agaciro gakomeye kuko iterambere rirambye rishingira ku bidukikije bizima kandi bikabasha gutunga abaturage.

Ibidukikije bigizwe n’ubutaka, amazi, amashyamba, ikirere ndetse n’ibinyabuzima byose. Iyo byangiritse, ubuzima bw’abantu burahungabana: umusaruro w’ubuhinzi uragabanuka, indwara zikiyongera, n’ibiza bikiyongera nk’imyuzure n’inkangu. Ni yo mpamvu Leta n’abaturage bafatanyije mu gushyira imbere gahunda zigamije kubungabunga no gusigasira ibidukikije.
Mu ngamba u Rwanda rwashyizeho harimo kurwanya isuri haterwa amaterasi n’imirima y’indinganire, gutera amashyamba no gusubiranya ayangiritse, gukumira ikoreshwa ry’amasashe n’ibikoresho bya pulasitiki bitabora, ndetse no guteza imbere ingufu zisubira nk’izituruka ku mirasire y’izuba n’umuyaga. Izi ngamba zigamije kugabanya ihumana ry’ikirere no kurinda umutungo kamere.
Abaturage na bo bagira uruhare rukomeye mu kubungabunga ibidukikije. Gufata amazi neza, kwirinda gutema amashyamba mu buryo butemewe, gutandukanya imyanda ishobora kongera gukoreshwa, no gutera ibiti ku mirima no mu ngo ni zimwe mu ntambwe zoroshye ariko zigira akamaro kanini. Umwana wiga akamenya akamaro ko kurengera ibidukikije akura afite indangagaciro zizamugira umuturage uharanira iterambere rirambye.
Abagore n’urubyiruko bagira uruhare rwihariye muri uru rugamba. Mu bice byinshi by’igihugu, hari amakoperative y’abagore n’urubyiruko akora imishinga yo gutunganya imyanda ikabyazwa ifumbire, gutunganya amashyiga ya kijyambere adakoresha inkwi nyinshi, ndetse n’imishinga yo kongera gutera amashyamba. Ibi bituma habaho kwihangira imirimo mu gihe hanabungabungwa ibidukikije.
Nubwo hari intambwe imaze guterwa, haracyari imbogamizi zirimo ubujiji kuri bamwe, ubukene butuma hari abatema amashyamba bashaka ubuzima, n’ingaruka z’imihindagurikire y’ikirere zidashobora kwirindwa byoroshye. Ibi bisaba ko hakomeza ubukangurambaga, uburezi, n’ubufatanye hagati ya Leta, inzego z’ibanze, imiryango itegamiye kuri Leta n’abaturage.
Kubungabunga ibidukikije ni ishoramari ry’ejo hazaza. Iyo tubitayeho uyu munsi, tuba turinda ubuzima bwacu n’ubw’abazadukomokaho. Buri gikorwa cyiza, n’iyo cyaba gito, kigira uruhare mu kubaka u Rwanda rutoshye, rutekanye kandi rufite ibidukikije birambye.

By:Florence Uwamaliya
![]()

