Blog

  • IAS 2025: PrEP na HIVST, uburyo bushya bwo gukumira ubwandu bwa SIDA

    IAS 2025: PrEP na HIVST, uburyo bushya bwo gukumira ubwandu bwa SIDA

    Kigali Hateraniye inama mpuzamahanga yateguwe na IAS 2025 (International AIDS Society) igamije kurebera hamwe iterambere n’imbogamizi mu gukumira virus itera SIDA, cyane cyane binyuze mu gukoresha uburyo bushya nka PrEP ndende (long-acting) n’isuzuma rya HIV rikorwa n’umuntu (HIVST).

    Mu kiganiro cyatanzwe, havuzwe zimwe mu mbogamizi zikigaragara mu gushyira mu bikorwa ubu buryo bushya, cyane  ku rubyiruko ruri mu myaka y’ubugimbi:

    • Imbogamizi mu mategeko no mu myiteguro y’ubuvuzi: Hashingiwe ku gukenera kwihutisha uburyo bwo kwemerera ikoreshwa rya PrEP ndende, ibintu bigisaba inzira ndende z’amategeko mu bihugu byinshi.
    • Igiciro kiri hejuru: PrEP ifite igiciro cyo hejuru cyane ku buryo bikigora ibihugu bikennye kuyegereza abaturage, cyane cyane urubyiruko.
    • Kubura abakozi b’inzobere mu buvuzi: Hakiri icyuho mu guhugura abatanga ubuvuzi kuri ubu buryo bushya, bikabangamira uko abaturage babuhabwa neza.
    • Uburyo bwo kubona ibikoresho byo kwisuzuma: Kugira ngo HIVST igire uruhare rugaragara mu gukumira SIDA, hakenewe uburyo bworoshye bwo kubona ibikoresho bifasha abantu kwisuzuma ubwabo ndetse no kubona amabwiriza asobanutse.
    Ku ruhande rw’ibumoso: Dr. Katrina Ortblad, Ku ruhande rw’iburyo: Dr. Cheryl Johnson, uhagarariye Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima (WHO)

    Bombi bagaragaye baganira ku ruhare rw’ubushakashatsi n’imiyoborere mu gukumira no kuvura VIH, by’umwihariko ku rubyiruko n’abagore bakiri bato.

    Mu nyandiko yasomwe mu nama, Umuhanga Urvi Parikh yavuze ati: “Diagnostic dilemmas and potential solutions” — “Uburyo bwo kwisuzuma ubwabyo bufite ubushobozi bwo kuzamura uburyo bwa PrEP, kubworoshya no kugabanya ubwitabire bw’abantu ku bigo nderabuzima.”

    Iyi nama yitabiriwe n’abashakashatsi, abayobozi b’ubuvuzi, abanyeshuri n’abafatanyabikorwa baturutse imihanda yose y’isi, ikanaba umwanya wo kungurana ibitekerezo ku buryo bushya bwo kurwanya ikwirakwira rya virusi itera SIDA, harimo n’ibisubizo bishingiye ku ikoranabuhanga n’uburezi.

    IAS 2025 izakomeza gutanga umusanzu mu kongerera amahirwe urubyiruko n’abaturage kubona serivisi zinoze mu bijyanye n’ubuzima bw’imyororokere, cyane cyane mu bihugu biri mu nzira y’amajyambere.

    By:Florence Uwamaliya 

  • Ibarura rishya ryerekanye izamuka ry’umubare w’abaturage

    Ibarura rishya ryerekanye izamuka ry’umubare w’abaturage

    Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ibarurishamibare (NISR) cyatangaje ko umubare w’Abanyarwanda wageze kuri miliyoni 14.1 mu mwaka wa 2024, uvuye kuri miliyoni 13.2 bariho mu mwaka wa 2022 ubwo hakorwaga Ibarura rusange ry’Abaturage n’Imiturire rya Gatanu.

    Ibi byatangajwe ku wa Gatanu, tariki ya 11 Nyakanga 2025, ubwo u Rwanda rwifatanyaga n’Isi yose mu kwizihiza Umunsi Mpuzamahanga w’Abaturage. Ni umunsi uba buri mwaka tariki ya 11 Nyakanga, ugamije gukangurira ibihugu kwita ku mibereho myiza y’abaturage no gukoresha neza imibare y’ibarurishamibare mu igenamigambi ry’iterambere.

    Imibare igaragaza izamuka:

    • Abaturage mu 2022: miliyoni 13.2
    • Abaturage mu 2024: miliyoni 14.1
    • Izamuka ry’umubare w’Abanyarwanda mu myaka 2: abaturage basaga 900,000

    Ibi byerekana ko umubare w’abaturage wiyongera ku kigero kiri hejuru ya 3.4% mu myaka ibiri gusa, bikaba bisaba kongera imbaraga mu gutegura serivisi z’ubuzima, uburezi, imiturire n’ibindi bikenerwa n’abaturage benshi.

    Ibarura ryakozwe mu 2022 ryagaragaje ko abaturage 83% batuye mu byaro, naho abana bari munsi y’imyaka 15 barenga 40% by’abaturage bose. Ibi byerekana ko u Rwanda rukiri igihugu gifite umubare munini w’abaturage bakiri bato, bikaba ari amahirwe n’inshingano mu guteza imbere urubyiruko.

    Umuyobozi mukuru wa NISR, mu butumwa yahaye abaturage, yagaragaje ko gukusanya imibare nyayo bifasha Leta gufata ibyemezo bifite ishingiro. Yagize ati: “Ibarurishamibare si imibare gusa, ni isoko y’ubumenyi ituma igihugu kigira ejo heza gishingiye ku byifuzo n’ubushobozi bw’abaturage bacyo.”

    Kwizihiza uyu munsi byabereye mu bice bitandukanye by’igihugu, aho abaturage bagaragaje ibyishimo, bafashe amabendera y’igihugu, banasobanurirwa akamaro k’ibarurishamibare mu iterambere ryabo.

    By: Florence Uwamaliya 

  • Perezida wa Congo Yategetswe Kutongera Kwiyamamaza

    Perezida wa Congo Yategetswe Kutongera Kwiyamamaza

    Mu gihe amahanga akomeje gukurikirana uko ibintu bihagaze muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), icyemezo gishya cyafashwe n’inkiko z’igihugu ndetse n’inama y’umutekano yihariye cyateye benshi kwibaza ku hazaza ha politiki y’iki gihugu gikunze kugaragaramo umutekano mucye.

    Perezida Félix Antoine Tshisekedi, uri ku butegetsi kuva mu 2019, yategetswe n’inzego zinyuranye za Leta n’abahuza mpuzamahanga kutongera kwiyamamariza indi manda nyuma y’iyo arimo kurangiza. Iki cyemezo cyemejwe nyuma y’imishyikirano yihariye yabereye i Washington no mu Bufaransa, aho impaka zikomeye zagarutse ku guhosha amakimbirane mu Burasirazuba bwa Congo no gusigasira demokarasi.

    Kurinda ko igihugu cyongera kujya mu kavuyo ka politiki.

    Ligature  icyizere mu batavuga rumwe na Leta.

    Gutanga amahirwe ku ishyaka riri ku butegetsi ngo rihitemo undi muyobozi mushya.

    Binyuze mu masezerano y’amahoro yasinwe muri Kamena 2025 hagati ya Kinshasa n’u Rwanda, hamwe n’uruhare rwa Leta Zunze Ubumwe z’Amerika n’ibihugu byo mu Burayi, hasabwe ko habaho guhindura imitegekere n’imiyoborere ishingiye ku mahoro arambye. Perezida Tshisekedi yemeye gushyira imbere inyungu rusange kuruta iz’ubutegetsi bwe bwite.

    Mu mijyi nka Goma, Bukavu, na Kinshasa, hari abagaragaje ko bishimiye icyo cyemezo nk’ikimenyetso cy’ubwubahane n’ubutwari, ariko hari n’abandi batinya ko gishobora gutuma ibintu bigenwa n’amahanga aho gutorwa n’Abanye-Congo ubwabo.

    Uwitwa Solange, utuye mu mujyi wa Kisangani yagize Ati.”Iyo umuntu   Yemeye kudakomeza  mu gihe yari abifite ubushobozi,aba aha  urundi Urubyiruko icyizere n’imbaraga.””

    Hateganyijwe ko muri Mutarama 2026 hazaba amatora rusange, aho ishyaka rya UDPS rya Perezida Tshisekedi rizatanga undi mukandida mushya. Abasesenguzi bavuga ko ibi bishobora kuzana amaraso mashya muri politiki ya Congo, bityo bigatanga amahirwe yo kongera kunga ubumwe mu gihugu cyari kimaze igihe mu makimbirane.

    Icyitonderwa: Iyi nkuru ni iy’ubusesenguzi ishingiye ku makuru n’imirongo y’ibiganiro birimo kuba hagati ya RDC n’andi mahanga. Ntiharasohoka itangazo ryemewe na Leta ya RDC ku cyemezo cyemeza 100% kutongera kwiyamamaza kwa Perezida Tshisekedi.

    By: Florence Uwamaliya 

  • Amasezerano y’amahoro hagati ya RDC n’u Rwanda akomeje gutanga icyizere

    Amasezerano y’amahoro hagati ya RDC n’u Rwanda akomeje gutanga icyizere

    Hari icyizere cyinshi cyimaze kugaragara mu biganiro biri hagati ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) n’umutwe wa M23 ushinjwa gushyigikirwa n’u Rwanda, nk’uko byatangajwe n’umudipolomate waganiriye n’Ibiro Ntaramakuru AFP nyuma y’inama yahuje impande zombi yabereye muri Qatar.

    Ibi biganiro birimo gukurikirana isubukurwa ry’imishyikirano byasabwe na M23 mu cyumweru gishize, kugira ngo hasuzumwe ibikiri imbogamizi ku masezerano y’amahoro yashyiriweho umukono i Washington muri Kamena hagati ya Kinshasa na Kigali. Ayo masezerano agamije guhagarika intambara zimaze guhitana abantu benshi mu burasirazuba bwa RDC.

    Uyu mudipolomate, wasabye ko amazina ye adatangazwa kubera uburemere bw’ikibazo, yavuze ko impande zombi – Congo na M23 – bari gufatanya n’abahuza bo muri Qatar mu gushaka uko bakemura ibitaranozwa.

    Mu bindi bijyanye n’ibi biganiro, Perezida w’Amerika Donald Trump yemeje ku wa Gatatu tariki ya 9 Nyakanga ko amasezerano y’amahoro hagati ya RDC n’u Rwanda azashyirwaho umukono bitarenze impera z’uku kwezi. Yatangaje ko Perezida Félix Tshisekedi wa RDC na Perezida Paul Kagame w’u Rwanda bazasinya ayo masezerano i Washington.

     By:Florence Uwamaliya 

  • Ese amahoro arambye aracyashoboka? Umwuka mubi muri afurika y’ Iburasirazuba

    Ese amahoro arambye aracyashoboka? Umwuka mubi muri afurika y’ Iburasirazuba

    Mu gihe hashize igihe hibazwa uko umubano w’u Rwanda na Uganda uhagaze, amafoto aheruka gufatwa ku mupaka w’ibihugu byombi yongeye kuvugisha benshi. Ayo mafoto agaragaraho abasirikare n’abayobozi ba Uganda, barimo umuvugizi wa UPDF (Igisirikare cya Uganda), abambaye imyenda ya politiki ya NRM, abaturage bafashe amabendera ya Uganda n’andi agaragaza ishyaka n’umurongo wa politiki bihuriraho.

    Umwe mu bayobozi bo muri Uganda yagaragaye avuga n’igitinyiro imbere y’itangazamakuru, ari kumwe n’abandi bayobozi b’abasivile ndetse n’abasirikare. Ibi byahuriranye n’imyigaragambyo yagaragaye ku mupaka, aho abaturage bafataga amafoto n’amashusho, banamena imipaka y’amashanyarazi ihana imbibe y’Uburasirazuba bwa DRC, Uganda n’u Rwanda.

    Perezida wa Uganda, Yoweri Kaguta Museveni, nawe yagaragaye mu ifoto atanga ubutumwa, bushobora kuba bwibanda ku mahoro no gukemura amakimbirane mu karere, nubwo inyuma y’amagambo ye hakomeje kugaragara ibikorwa byibazwaho ku ruhande rwa dipolomasi.

    Hari n’umunyamakuru wagaragaye atanga amakuru kuri ibi bibazo, agaragaza ishusho y’uko ibintu bihagaze mu karere, cyane cyane ku bijyanye n’umutekano n’uruhare rwa Uganda muri politiki ya Congo no mu mubano n’u Rwanda.

    Aba bayobozi b’ishyaka NRM mu myambaro y’umuhondo basanga abaturage mu buryo bwo kubashishikariza gukomeza kubashyigikira, ariko hagakekwa ko harimo n’intambwe ya politiki ijya mu bibazo by’umutekano muke bimaze iminsi bivugwa mu karere.

    Ese ibi bifite aho bihuriye n’amateka y’ihungabana ry’umubano hagati ya Kampala na Kigali?

    Mu bihe byashize, u Rwanda na Uganda byagiye bijya mu makimbirane ashingiye ku mutekano, ubucuruzi, ndetse n’ibirego by’uko buri ruhande rushyigikira abarwanya urundi. Ibi byagiye bituma imipaka ifungwa cyangwa igakora ku buryo budahagije, bigahungabanya ubucuruzi n’imibanire y’abaturage.

    Nubwo amafoto agaragaza icyizere gito cy’imishyikirano cyangwa icyizere cya politiki ihamye, haracyari icyuho kinini mu gukemura ibibazo bya dipolomasi hagati y’u Rwanda na Uganda. Ni igihe cyiza cyo gusubiza amaso inyuma, kwicara hamwe nk’abavandimwe no kureba icyahungabanyije ubucuti kugira ngo habeho umutekano urambye mu karere k’Afurika y’Iburasirazuba.

    By:Florence Uwamaliya 

  • Umuneke: Urubuto ruto rufite imbaraga zidasanzwe

    Umuneke: Urubuto ruto rufite imbaraga zidasanzwe

    Mu mirima yo mu Rwanda no ku masoko, umuneke ni urubuto rusanzwe cyane, rucuruzwa rwambaye uruhu rw’umuhondo cyangwa rw’icyatsi. Ariko nubwo umuneke usa nk’udateye impagarara, ni kimwe mu biribwa bifite akamaro gakomeye ku buzima bw’abantu, by’umwihariko ku bana, abagore batwite, abakinnyi ndetse n’abakuze.

    Umuneke ni urubuto rutunganye n’umubiri mu buryo bwinshi. Ku munsi umwe, umuntu ashobora kurya umuneke umwe gusa ariko akawukuramo intungamubiri zifasha umubiri gukomeza imbaraga, igogora n’imikorere y’ubwonko. Niyo mpamvu bavuga ko “umuneke ari nk’igitabo cy’akabanga k’ubuzima” — usa nk’utuje, ariko wuzuyemo imbaraga.

    Kimwe mu by’ingenzi bituma umuneke ukundwa cyane ni uko urimo potasiyumu nyinshi, ikaba ifasha mu kugenzura umuvuduko w’amaraso no kurinda indwara z’umutima. Ku bantu bakunda gukora siporo cyangwa akazi k’imbaraga, kurya umuneke mbere cyangwa nyuma y’akazi bituma imikaya ikomeza kandi bikarinda umuntu kuribwa amagufa.

    Ikindi kintu gitangaje ni uko umuneke urinda stress. Umuneke urimo intungamubiri yitwa tryptophan ihinduka mu mubiri ikavamo serotonin — intungamubiri ifasha umuntu kumva yishimye no kuruhuka mu mutwe. Ni nayo mpamvu abantu benshi bakunda kuwurya mu gitondo cyangwa mu masaha y’ijoro kugira ngo basinzire neza.

    Ku bana bato, umuneke ni isoko y’intungamubiri zifasha mu mikurire. Uretse kuba woroshye ku gifu, urimo imyunyungugu n’ibinyabutabire bifasha amagufwa gukomera, ndetse n’ibinure byiza bifasha ubwonko gukura neza. Abagore batwite bawufata nk’igice cy’ifunguro ryabo rya buri munsi kuko ufasha mu gukomeza amaraso, kongera ibyishimo ndetse no kurinda kubura appetite.

    Muri gahunda nyinshi za Leta n’imiryango ifasha abatishoboye, umuneke ni kimwe mu bihabwa abana bafite imirire mibi. Ibi bishingira ku bushakashatsi bwagaragaje ko umwana urya umuneke buri munsi, agira iterambere ryihuse ku gipimo cy’umubiri n’imikorere y’ubwonko.

    Ikindi gituma umuneke ari ingenzi ni uko ushobora kuwugira mo byinshi. Nko mu Rwanda, abantu barawuteka mu ifu bakawukoramo impungure, abandi bagashyira mu mata bagakora smoothie, cyangwa bakawurya uko umeze. Mu minsi mikuru cyangwa mu gihe cyo kwakira abashyitsi, umuneke uba ari ku meza y’ingenzi.

    Ntitwakwirengagiza n’akamaro k’umuneke mu rwego rwa gakondo. Abantu benshi bawukoresha nk’igikoresho cyo kuvura impatwe, kurwanya kuribwa mu nda, ndetse hari n’abakoresha ibishishwa byawo mu gukora ibirungo cyangwa amavuta y’uruhu.

    Mu by’ukuri, umuneke ni urubuto rudatenguha. Urumuri, ruryoshye, rwujuje intungamubiri, rucyeye mu isoko, ariko runakomeye nk’inkingi y’ubuzima. Iyo ubayeho ubyubaha, si urubuto rw’abana gusa, ahubwo ni umugisha ujyana n’ubuzima bwawe bwa buri munsi.

  • Nicki Minaj yongeye kwibasira Jay-Z

    Nicki Minaj yongeye kwibasira Jay-Z

    Nicki Minaj yongeye kwikoma Jay-Z ku mbuga nkoranyambaga, by’umwihariko kuri X (yahoze ari Twitter), aho yamushinje kumwambura hagati ya miliyoni 100$ na miliyoni 200$.

    Uyu muhanzikazi yavuze ko aya mafaranga amurimo ari ay’imigabane yari afite muri Tidal, yahoze ari iy’uyu muraperi wubatse izina ku Isi.

    Ati “Twamaze kubara hagati ya miliyoni 100$ na miliyoni 200$. Jay-Z nyandikira dusoze iki kibazo kiri kuvamo ibindi bikakugarukira mu buryo utazi. Buri munsi inyungu ikomeza gukura. Ariko uracyari mu baraperi batanu beza kuri njye.”

    Mu bundi butumwa, uyu muhanzi yavuze ko aya mafaranga naramuka ayishyuwe, nta kindi azayakoresha uretse ibikorwa by’ubugiraneza.

    Ati “Nzakoresha amwe mu mafaranga Jay-Z amfitiye kugira ngo mfashe bamwe mu bafana banjye (bitwa Barbz) kwiga muri kaminuza, mbishyurire amafaranga y’ishuri ndetse n’inguzanyo binyuze mu gikorwa cy’ubugiraneza.”

    Mu 2015, ubwo uru rubuga rwa Tidal rwatangizwaga na Jay-Z n’abahanzi 15 barimo Nicki Minaj, Beyoncé, Rihanna, J. Cole na Ye (Kanye West), bahawe imigabane ingana na 3% buri wese. Icyo gihe rwari rufite agaciro ka miliyoni 56$.

    Mu 2021, Tidal yaragurishijwe ku kigo Square cya Jack Dorsey ku gaciro ka miliyoni 302$. Icyo gihe, bivugwa ko Nicki Minaj n’abandi bahanzi bagumanye imigabane yabo, ubwo Jay-Z yavaga ku buyobozi.

    Ariko nk’uko Nicki Minaj yabitangaje, yavuze ko yahawe miliyoni 1$ nk’inyungu kuri iyo migabane ye, ibintu avuga ko bitari bikwiriye.

    Yemeza ko iyo 3% yari kubarwa ku gaciro ko mu gihe Tidal yagurishwaga (Miliyoni 302$), ndetse nk’uko imibare ibigaragaza yagombaga kubona hafi miliyoni 9$ atari miliyoni 1$ yahawe yonyine.

    Iki kibazo ni cyo cyatumye Nicki Minaj yibasira Jay-Z ku mugaragaro kuva muri Kamena kikambukiranya Nyakanga 2025, amushinja kumurya amafaranga no kutamwubahira uruhare rwe mu gutangiza Tidal.

    Bivugwa ko kandi Nicki Minaj aheruka kwibasira Jay-Z mu ndirimbo aheruka gukorana na Lil Wayne yitwa “Banned From NO”, amushinja kwirengagiza Lil Wayne muri NFL Super Bowl iheruka, agatumira Kendrick Lamar.

    Aheruka no gukina ku mubyimba uyu muraperi mugenzi ubwo yabonaga ikirego, cy’umusore witwa Raymir uvuga ko ari muhungu wa Jay-Z wasabaga ko hakorwa ADN. Avuga ko atari azi ko uyu mugabo ufatwa nk’umwe mu baraperi batunze miliyari, yavugwa cyane mu itangazamakuru kubera ibirego byo kwihakana amaraso ye.

    Mu bundi butumwa kandi Nicki Minaj aheruka kugaragaza gukina ku mubyimba Megan Thee Stallion na Rock Nation ya Jay-Z [ibarizwamo Megan], basabwe kwitaba urukiko bitewe n’ibyaha bashinjwa n’uwahoze afotora Megan Thee Stallion.

    Ibi byaturutse ku kuba ku wa 8 Nyakanga 2025 Urukiko Rukuru rw’i Los Angeles rwarategetse ko Megan Thee Stallion na Roc Nation bagomba kwitaba mu rubanza rw’uwahoze afotora uyu muraperikazi, Emilio Garcia, wamureze kumuhatira kureba imibonano mpuzabitsina n’akarengane mu kazi.

    Emilio Garcia yatanze ikirego muri Mata 2024, ashinja Megan kumuhatiriza kureba igikorwa cy’imibonano mpuzabitsina ubwo yari mu modoka ayikorana n’umugore mugenzi we, ubwo bari Ibiza. Uyu mufotozi avuga ko iki gikorwa cyamugizeho ingaruka zikomeye ku buzima bwe bwo mu mutwe.

  • Amajwi yagaragaje ko Sheikh Hasina yategetse kurasa abigaragambya

    Amajwi yagaragaje ko Sheikh Hasina yategetse kurasa abigaragambya

    Amajwi yamenetse, yasohowe n’itangazamakuru rya BBC, yerekanye ko Sheikh Hasina, wahoze ari Minisitiri w’Intebe wa Bangladesh, yategetse gukoresha imbaraga zicisha ku bantu bari mu myigaragambyo yabaye muri Nyakanga 2024.

    Muri ayo majwi, yumvikana abwira abashinzwe umutekano ati: “Bashoboye gushotora, aho babasanze barase.”

    Iyi myigaragambyo yatewe n’uko abaturage barwanyaga ubutegetsi bwe, aho abantu barenga 1,400 bapfuye, benshi barashwe.

    Inkiko za Bangladesh zamukatiye igifungo cy’amezi 6 kubera gupfobya ubutabera, ariko kugeza ubu Sheikh Hasina ari mu buhungiro muri India.

    Iyi nkuru yavugishije benshi ku isi, bamwe basaba ko Hasina ashyikirizwa inkiko mpuzamahanga kubera ibyaha bikomeye byakorewe abaturage.

    Ese ni ikihe cyizere abaturage bashobora kugirira ubuyobozi bubasubiza amasasu aho kubatega amatwi?

    Ukuri ntigupfukiranwa. Amajwi yavugishije isi.

    By:Florence Uwamaliya 

  • Ibitaro bya Muhima byishyuza abarwayi imiti bakira batayinyoye ntibasubizwe amafaranga

    Ibitaro bya Muhima byishyuza abarwayi imiti bakira batayinyoye ntibasubizwe amafaranga

    Abadepite bagize Komisiyo ishinzwe kugenzura imikoreshereze y’imari n’umutungo by’igihugu (PAC) banenze bikomeye Ibitaro bya Muhima byo mu Karere ka Nyarugenge mu Mujyi wa Kigali, bisaba abarwayi kwishyura imiti bakira batayikoresheje ntibasubizwe amafaranga yabo.

    Babigarutsweho kuri uyu wa Kabiri tariki ya 8 Nyakanga 2025, ubwo ubuyobozi bw’ibyo bitaro bwitabaga PAC ngo bisobanure kuri amwe mu makosa y’imicungire mibi y’umutungo wa Leta yabigarayemo.

    Ni amakosa agaragara muri Raporo y’Umugenzuzi Mukuru w’imari ya Leta y’Umwaka wa 2024/2025.

    Hakomojwe ku bibazo by’abarwayi bagana ibyo bitaro byagaragaye ko bishyuzwa imiti y’umurengera, bagakira iyo miti bandikiwe batayikoresheje.

    Umuyobozi Mukuru w’Ibitaro bya Muhima Dr. Steven Mugisha, yasobanuye ati: “Iki kibazo cyajyaga kiba ku barwayi bari mu bitaro, hari abamara ukwezi, wenda nk’abana bavuka batagejeje igihe. Umuganga akandika imiti iterwa, umurwayi akagenda akira, bikaba ngombwa ko akurwa ku miti iterwa, agashyira ku binini.”

    Yavuze ko hari igihe umurwayi yasezerarwa, mu bitaro amaze gukira, iyo miti yaguze atarayimara.

    Yavuze ko hari n’ubwo umubyeyi ugiye kubyara abaganga babona akeneye kubagwa ariko mu gihe cyo kubyara nyirizina, abyaye neza nyamara yandikiwe imiti myinshi ijyanye no kubagwa.

    Dr. Mugisha yashimangiye ko icyo gihe iyo miti yasigaraga mu bitaro igahabwa abarwayi batishoboye nta kiguzi.

    Ati: “Hari uburyo tuyibika tukayiha abarwayi ku giciro cya zero. Twashyizeho amabwiriza ko buri murwayi uri mu bitaro azajya asabirwa imiti y’umunsi umwe, bigabanya cya kibazo cy’imiti isaguka.”

    Ni ibisobanura bitanyuze Abadepite Hon. Karinijabo Barthelemy, yagize ati: “Niba iyo miti itarigeze ijya hanze y’ibitaro, umuntu akishyura imiti y’ibihumbi magana, mwe mukayisubiza mu yo muha abarwayi. Kuki mudashobora gusubiza amafaranga uwo muntu wishyuye.”

    Perezida wa PAC, Hon Muhakwa Valens yagaragaje ko iki kibazo cy’abaturage bishyuzwa imiti cyangwa izindi serivisi zo kwa muganga ntibazikoreshe zose, ntibasubizwe amafaranga kigaragara mu bitora byinshi mu gihugu.

    Umunyamabanga Uhoraho muri Minisiteri y’Ubuzima Zachee Iyakaremye, yumvikanishije ko icyo kibazo MINISANTE igiye kukigenzura kugira ngo gihabwe umurongo, yanenze uburyo Ibitaro bya Muhima, bikoresha bwo kongera gutanga imiti, yari yarahawe umurwayi ntayikoreshe, akemanga ubuziranenge bwayo

    Yagize ati: “Kidukanguye n’ahandi, ntabwo bikwiye ko umurwayi yishyuzwa imiti myinshi, kandi birateza ikibazo cy’ubuziranenge bwayo. Niba umurwayi ha handi ku gitanda abika imiti muri twa tubati, azayikoresha mu cyumweru cyose, umuntu ashobora, kugira ikibazo cy’iyo miti niba yarakorewe kubikwa ahantu nk’aho.”

    Yavuze ko uburyo bwiza bwo kuvura neza umurwayi akwiye kwandikirwa imiti agiye guterwa uwo munsi.

    Ati: “Biramutse byabayeho niyo byaba ari umunsi umwe, tuvuge umubyeyi ugiye kubyara bamujyanye aho babagira, noneho bigahinduka akabyara atabazwe, hari imiti yari yamaze kwishyura [ubundi abarwayi bishyura mbere] icyo gihe bifatwa nk’imiti yari ikiri mu bitaro itaragera mu biganza by’umurwayi, amafaranga akaza gukurwa muri fagitire rusange umurwayi ahabwa atashye.”

    Iyakaremye yihangirije abayobora ibitaro, ko badakwiye kongera guha abarwayi imiti bandikiwe ngo ari bo bayibikira ahubwo ko bajya bahabwa iyo bakoresha umunsi umwe gusa.

    Umuyobozi w’Ibitaro bya Muhima Dr Steven Mugisha, yameye ko hari imiti bishyuza abarwayi yose ntikoreshwe

    Source;Imvahoshya

  • Rayon Sports yasinyishije Rutahizamu mushya wo muri RDC

    Rayon Sports yasinyishije Rutahizamu mushya wo muri RDC

    Rayon Sports yasinyishije Rutahizamu Chadrack Bingi Belo ukomoka muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ku masezerano y’imyaka ibiri.

    Iyi kipe yabitangaje ku gicamunsi cyo kuri uyu wa Gatatu tariki ya 9 Nyakanga 2025 ibinyujije ku mbuga nkoranyambaga zayo.

    Uyu mukinnyi w’imyaka 20 yakinaga muri Daring Club Motema Pembe (DCMP) y’iwabo. Mu mwaka ushize w’imikino yatsinze ibitego 10 muri Shampiyona mu gihe uwabanje yatsinze ibitego 13.

    Chadrack Bingi Belo abaye umukinyi wa gatandatu Rayon Sports isinyishije muri iyi mpeshyi nyuma y’Abarundi Musore Prince na Tambwe Gloire na myugariro Rushema Chris wavuye muri Mukura VS, umunyezamu Drissa Kouyaté ukomoka muri Mali, n’Umunyatunisia Mohammed Chelly.

    Rayon Sports iherutse gutangira imyitozo yitegura umwaka mushya w’imikino wa 2025/26, aho izahagararira u Rwanda muri CAF Confederations Cup.

    Chadrack Bingi Belo yasinyiye Rayon Sports amasezerano y’imyaka ibiri