Blog

  • Infinix Launches the New Hot 60 Pro Series Phones

    Infinix Launches the New Hot 60 Pro Series Phones

    nfinix, which has operated in Rwanda and over 40 countries for the past decade, unveiled its new Hot 60 series—particularly the Hot 60 Pro+—during a July 24, 2025 evening event at M Hotel. Attendees included MTN representatives, media personnel, social media influencers, and other guests.

    The Hot 60 Pro+ offers unique innovations in Rwanda and globally, such as being able to make calls over Bluetooth without airtime, within a range of up to 1.5 km.

    The phone is extraordinarily sleek, with a thickness of just 5.95 mm—making it the thinnest and lightest model in its class. Its battery lasts up to two days on a charge, and the camera quality benefits from a partnership with Sony.

    Peter Shi, Infinix’s CEO, emphasized that their goal is customer delight through superior-quality products. MTN’s Edwin Vita confirmed a partnership that includes flexible payment plans and bundled packages: buyers receive 15 GB of data and 300 calling minutes at launch. Price tiers in Rwanda are:

    • Hot 60 Pro+ – 337,999 RWF
    • Hot 60 Pro – 273,999 RWF
    • Hot 60i – 184,999 RWF

    Research & Specification Highlights

    Global Launch & Design Leadership

    Infinix officially launched the entire HOT 60 series—including Pro+, Pro, 5G, and i variants—on July 25, 2025.

    Notably, the HOT 60 Pro+ is globally recognized as the world’s thinnest 3D-curved screen smartphone, measuring just 5.95 mm and weighing around 155 g, thanks to advanced structural engineering and materials like fiberglass back panel and aerospace-grade aluminium frame  .

    Hardware & Performance

    • Processor: MediaTek Helio G200 (6 nm), debuting in this series 
    • Display: 6.78″ AMOLED, 144 Hz refresh rate, adaptive brightness up to 4500 nits, protected by Gorilla Glass 7i 
    • Battery: 5160 mAh ultra-thin Li‑Po battery, 45 W fast charge (≈50% in 23 min, full in ~55 min), energy density ~810 Wh/L, supports 10 W reverse charging 
    • Camera: 50 MP Sony IMX882 main sensor with AI RAW processing, full-pixel autofocus, 2× lossless zoom; 13 MP or lower front camera depending on model 
    • Memory: 8 GB RAM with 128/256 GB UFS 2.2 storage; microSD expansion up to 2 TB available 

    Connectivity & Software Features

    • Bluetooth “UltraLink Free Call”: Allows voice and messaging over Bluetooth up to 1.5 km range, even without airtime or cellular network 
    • NFC Touch Transfer: For instant file sharing between compatible Infinix devices 
    • Software: Android 15 with XOS 15.1 (or 15.1.1), supports Android upgrades up to version 18 and five years of security updates, TÜV SÜD certified for sustained performance over 60 months 

    Regional Pricing & Availability

    • In Rwanda, Hot 60 Pro+ is priced at ~337,999 RWF, while Hot 60 Pro goes for ~273,999 RWF and Hot 60i for ~184,999 RWF; installment options are offered through MTN over 6 or 12 months  .
    • Globally, starting price is around US $150 for the Hot 60 Pro+ variant, with availability starting July 25, 2025, though regional prices vary across markets.

    By:Florence Uwamaliya

  • Umwamikazi w’Indirimbo z’Urukundo “Celine Dion”

    Umwamikazi w’Indirimbo z’Urukundo “Celine Dion”

    Celine Dion ni umwe mu bahanzi b’abahanga kandi b’ibihe byose isi yagize. Amazina ye nyakuri ni Céline Marie Claudette Dion, yavukiye i Charlemagne mu Ntara ya Quebec muri Canada, ku itariki ya 30 Werurwe 1968. Ni umwana wa 14 mu muryango w’abana 14, kandi yakuriye mu muryango ukunda cyane umuziki.

    Celine Dion yatangiye kuririmba akiri umwana muto, ariko izina rye ryamamaye bwa mbere mu myaka ya 1980, ubwo yatsindaga irushanwa rya Eurovision Song Contest mu 1988 ahagarariye igihugu cya Switzerland.

    Indirimbo ye ya mbere yamuhesheje amahirwe yo kumenyekana mu ruhando mpuzamahanga ni “Where Does My Heart Beat Now” yasohotse mu 1990, akaba yarayiririmbiye bwa mbere ku rubyiniro rwa “The Tonight Show” i New York. Iyi ndirimbo yamuhaye igikundiro mu gihugu cya Amerika.

    Nyuma yaho, Celine Dion yahise aba icyamamare binyuze mu ndirimbo z’urukundo zifite amagambo akora ku mutima. Indirimbo ye ikunzwe cyane ku isi yose ni “My Heart Will Go On”, yaririmbwe mu 1997 nk’iy’umuhango w’amateka y’filimi Titanic. Iyi ndirimbo niyo yamuhesheje ibihembo bikomeye birimo Oscar na Grammy Award.

    Celine Dion yakoze indirimbo zirenga 200, harimo izakunzwe cyane nka:

    • “Because You Loved Me”
    • “The Power of Love”
    • “All by Myself”
    • “It’s All Coming Back to Me Now”

    Mu buzima bwe bwite, yashakanye na René Angélil, umugabo wabaye n’umujyanama we. Nubwo yaje kumubura mu 2016 azize indwara ya kanseri, Celine yakomeje urugendo rwe rw’umuziki n’ubwitange bwo kurera abana babo batatu.

    René Angélil, umugabo we akaba yarabaye n’umujyanama we. Nubwo yaje kumubura mu 2016 azize indwara ya kanseri

    Ubu atuye muri Las Vegas, muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, aho yamaze imyaka irenga 10 akora ibitaramo bya buri joro (residency show) bikunzwe cyane. Mu 2023, yatangaje ko ahagaritse ibitaramo byari bitegerejwe kubera indwara y’inkongi y’imitsi izwi nka Stiff Person Syndrome, ariko ntiyahagaritse urukundo afitiye umuziki n’abafana be.

    Indirimbo aheruka gushyira hanze ni “Love Again” yo muri 2023, yakozwe nk’inyikirizo y’umufilime w’urukundo witwa Love Again. Iragaragaza ko nubwo ahanganye n’indwara, umutima we ukiri kuri muzika.

    Celine Dion ni ikirangirire mu ndirimbo z’urukundo, yigaruriye imitima y’abatari bake ku isi yose. Amasomo atanga ni uko urukundo, kwihangana n’umuhate bihindura isi.

    By:Florence Uwamaliya 

  • Inzira y’ umucukuzi utagira uburenganzira”

    Inzira y’ umucukuzi utagira uburenganzira”

    Mu bice byinshi by’u Rwanda n’Afurika muri rusange, hari abantu benshi cyane cyane urubyiruko bajya gucukura amabuye y’agaciro mu buryo butemewe n’amategeko, bita “abacukuzi b’akajagari”. Nubwo baba bishakira imibereho, akazi bakora karimo ingorane nyinshi z’ubuzima, umutekano n’imyitwarire mibi y’ababakurikirana inyungu.

    Abacukuzi benshi bakorana n’abantu b’ibyegera by’abifite, bakitwa “basebuja”, babaha ibikoresho byo gucukura, ariko ntibabaha uburenganzira cyangwa ubufasha buhagije. Ibyo babonye byose barabibambura, bakabahesha udufaranga duke cyane, aho kenshi nta masezerano y’akazi 

    Akenshi bacukura badafite ibikoresho by’umutekano (nk’ingofero z’umutekano, udupfukamunwa, n’inkweto zabugenewe). Ibi bituma benshi bagwa mu mwobo, cyangwa bagakomereka bikomeye. Hari n’abahasiga ubuzima kubera ibikuta bibagwaho cyangwa guhumeka imyuka ihumanya.

    Abacukura batemewe nta bwishingizi bw’akazi, nta bufasha bwa mituweli bafite. Iyo bakomeretse cyangwa barwaye, bagerageza kwivuza batakambiye bene amabuye cyangwa bagasaba abagiraneza.

    Nubwo amabuye babona ashyirwa ku isoko mpuzamahanga, akinjiriza amamiliyoni ba nyirabyo, abacukuzi ntacyo babona ugereranyije. Bafatwa nk’aho ntacyo bavuze, bakabuzwa no kuvuga cyangwa kurwanya akarengane.

    Hari aho abacukuzi bato n’abagore bajyanwa mu birombe ku ngufu, bagakoreshwa imirimo ivunanye cyangwa bagafatwa ku gitsina. Hari n’abana bavutswa ishuri bagakoreshwa mu bucukuzi, bigatuma bamera nk’aho bagurishijwe mu buryo bw’ihishe.

    U Rwanda rwasabye abacukuzi bose kwishyira hamwe mu makoperative no gukorera mu buryo bwemewe. Ariko, haracyari byinshi byo gukora ngo abo bantu bafatwe nk’abakozi b’agaciro, bitabweho, bahabwe umushahara ujyanye n’umurimo wabo, kandi bahabwe ubwisungane mu kwivuza.

    By:Florence Uwamaliya 

  • Nelson Mandela, Umusirikare w’Amahoro wahinduye Isi

    Nelson Mandela, Umusirikare w’Amahoro wahinduye Isi

    Nelson Rolihlahla Mandela, uzwi cyane nka Madiba, yavukiye ku ya 18 Nyakanga 1918 muri Afurika y’Epfo. Yabaye intwari yaharaniye uburenganzira bw’abirabura mu gihe cy’ubutegetsi bw’ivanguramoko buzwi nka Apartheid.

    Mandela yinjiye mu ishyaka rya ANC (African National Congress) mu 1942, aho yafatanyije n’urubyiruko gutangiza ibikorwa by’ubutwari. Kubera akarengane yakorerwaga n’abandi birabura, yashinze umutwe w’ingabo witwaga uMkhonto we Sizwe, ushaka ubwisanzure uko byagenda kose.

    Mu 1962, yafunzwe, aza guhamwa n’ibyaha byo guhungabanya umutekano w’igihugu. Yakatiwe gufungwa burundu, ariko yamaze imyaka 27 muri gereza, harimo igihe kinini kuri Robben Island. Muri iryo fungwa, yabaye ikimenyetso cy’ubutwari n’icyizere ku bantu bose barwanira uburenganzira.

    Yarekuwe ku ya 11 Gashyantare 1990. Mu 1994, Mandela yabaye Perezida wa mbere w’umwirabura wa Afurika y’Epfo, atangiza urugendo rushya rw’ubumwe n’ubwiyunge. Yashyizeho Komisiyo y’Ukuri n’Ubwiyunge kugira ngo igihugu gikire ibikomere byatewe n’amateka mabi.

    Mandela yahawe igihembo cy’Amahoro cyitiriwe Nobel mu 1993. Yitabye Imana ku ya 5 Ukuboza 2013, afite imyaka 95. Ubutwari bwe buzakomeza kuba isomo ku isi yose. Buri mwaka, ku itariki yavukiyemo, isi yizihiza Umunsi Mpuzamahanga wa Mandela, nk’urwibutso rw’umuntu wahisemo amahoro aho guhora.

    By:Florence Uwamaliya 

  • HIV Unwrapped: Ubutumwa Butavugwa ariko Bufite Inshingano Ziremereye

    HIV Unwrapped: Ubutumwa Butavugwa ariko Bufite Inshingano Ziremereye

    Mu imurikagurisha ryabaye muri Nyakanga 2025 mu Rwanda, ryiswe HIV Unwrapped, abashakashatsi n’abafatanyabikorwa baturutse mu bihugu bitandukanye bigaragaje uburyo guhuza ibikoresho by’ubuvuzi (diagnostic integration) bishobora kuba igisubizo mu kuzamura ireme rya serivisi z’ubuzima, cyane cyane mu kurwanya virusi itera SIDA (HIV), igituntu (TB), Hepatite ndetse na kanseri y’inkondo y’umura (HPV).

    Penny Moore, umuhanga mu bushakashatsi mu bijyanye na virusi, yatangaje ko “ubushakashatsi ni nk’ubuzima butagaragara, ariko buhindura ubuzima bw’abantu.” Yongeyeho ko ibikorwa nk’ibi byerekana ko inyuma y’inyandiko z’ubushakashatsi harimo abantu bafite ubuzima, ibyiringiro n’imiryango. Iri murikagurisha ryanyuze no ku muyoboro wa IAS 2025 (International AIDS Society) ryerekanye uburyo bushya bwo gufata mu mugongo ibisubizo by’ubuvuzi bitagabanya ubushobozi, ahubwo bibubyaza umusaruro.

    Emily Adams, umuyobozi w’ibikorwa byo gupima indwara muri FIND, yasobanuye ko kugeza ubu hariho ikibazo gikomeye cyo gutandukanya ibikorwa by’ubuvuzi hakurikijwe indwara: “Hari imodoka zitwara ibizamini bya HIV, izindi zitwara ibya TB, kandi zose ziva mu kigo kimwe zerekeza mu kigo kimwe cy’ubuvuzi. Ibi ni ugusesagura ubushobozi.” Yongeyeho ko laboratwari zimwe zifite ibikoresho bishobora gupima indwara zitandukanye ariko bigakoreshwa gusa mu gupima indwara imwe kubera uburyo gahunda za buri ndwara zikorwa mu buryo bwigenga.

    Mu rwego rwo kugabanya isesagura no kongera umusaruro, Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima (WHO) ryasohoye impapuro ebyiri z’ubuyobozi mu 2022 n’2023, zitanga umurongo ku bihugu w’uburyo bwo guhuza ibikoresho byifashishwa mu gupima indwara zitandukanye.

    UNICEF nayo, mu 2019, yasohoye urutonde rw’ibikoresho bya molekyule bifite ubushobozi bwo gupima HIV, TB, HPV na HCV byose ku cyuma kimwe. Ibi bikoresho birimo nka GeneXpert, Abbott m2000, na Roche COBAS, bishobora gukora byinshi bitandukanye.

    Mu gihe cya COVID-19, ibihugu byinshi byatangiye kwifashisha ibikoresho byari bisanzwe byifashishwa muri HIV na TB mu gupima COVID-19. Byaragaragaye ko bishoboka, ko nubwo gahunda zitandukanye zafata serivisi zishobora guhuzwa kugira ngo umuturage abone ubuvuzi bwuzuye.

    Urugero ni nk’u Rwanda aho muri 2024, habayeho igabanywa rya 30% mu ngengo y’imari y’abaterankunga mu bikorwa bya HIV, bituma Leta itangira gutekereza uburyo bwo gusangira ibikoresho n’abandi bafatanyabikorwa. Muri Kenya, aho basangiye ibikoresho hagati ya gahunda ya TB na HIV, byatumye habaho kongera ubushobozi bwo gupima TB ku barwayi ba HIV bagera ku 45% mu mwaka umwe gusa (2022-2023).

    Penny yasoreje ati: “Niba tutabasha guhuza serivisi mu laboratwari, bizatugora kurushaho kubikora ku rwego rw’umurwayi. Ariko dufite amahirwe yo guhindura ibintu.” 

    Yongeyeho ko gukora byinshi ku buryo bwigenga, twakora bike ariko bifite ireme, tubinyujije mu mikoranire, mu gusangira ibikoresho no gufata umuturage nk’umuntu umwe udashobora gucibwamo ibice

     

    By:Florence Uwamaliya 

  • Enhancing Medical Safety and Resource Efficiency through Laboratory

    Enhancing Medical Safety and Resource Efficiency through Laboratory

    Improving the structure and efficiency of laboratory systems through service integration, infrastructure strengthening, and optimized resource management is one of the key priorities our country has adopted to raise the quality of healthcare delivery. This strategic decision is based on a comprehensive national laboratory assessment that included population distribution maps (heatmaps) and facility location analysis.

    Key Findings:

    • Most laboratories are located in or near urban areas, typically within 4–10 kilometers of health facilities.
    • The majority of laboratory services are concentrated in biochemistry and pathology, accounting for 60–80% of all test samples nationwide.
    • Frequent equipment breakdowns or staff shortages cause delays in service delivery and prevent timely diagnostic support for patients in need.

    This context inspired the concept of establishing Centralized National Laboratories—strategically located facilities capable of serving a large population efficiently, supported by rapid sample transportation and integrated digital systems for result dissemination.

    Why Centralize Laboratory Services?

    1. Reduce Equipment Downtime and Waste:

    By consolidating services, laboratory equipment is used more efficiently, maintained more regularly, and upgraded in a timely manner.

    2. Improve Cost-Effectiveness:

    There is no need to duplicate expensive equipment in multiple nearby locations. Instead, resources are concentrated where demand is greatest.

    3. Speed Up Turnaround Time:

    In cities, test results can be delivered within a day. In rural areas, a special transport schedule has been introduced—including drones in remote regions with poor roads.

    4. Enhance Donor Coordination and National Planning:

    A harmonized lab system demonstrates clear strategic direction, attracting partnerships and increasing impact through integrated efforts.

    How the System Works

    Laboratory sample transportation is organized according to three levels of service frequency:

    • Urban & nearby districts: Daily sample collection.
    • Mid-range rural zones: Three times per week.
    • Remote locations: Collection coordinated with patient referrals for efficiency and cost-effectiveness.

    All sample results are delivered through a Laboratory Information System (LIS) to the corresponding health facilities.

    In hard-to-reach areas, drones are already being used to transport lab samples and essential medications—minimizing risk of sample degradation and reducing delays caused by poor road conditions. “This will help preserve sample temperature, reduce transportation costs, and ensure timely diagnosis,” explained the head of national laboratory planning.

    The Long-Term Vision for Laboratory Services

    The national plan envisions laboratory services that:

    • Handle high volumes of samples quickly and accurately,
    • Employ well-trained staff including nurses, lab technicians, and data handlers,
    • Support under-resourced health facilities with centralized expertise,
    • Manage lab waste through standardized and environmentally sound practices.

    Conclusion

    Centralizing laboratory services is not a simple path—but it is the right one. It ensures equitable, affordable, and timely access to reliable diagnostics for every citizen, no matter where they live. To make this vision a reality, the involvement of all stakeholders—government leaders, technical partners, and the communities themselves—is essential. With collective effort, data-driven healthcare becomes not only possible but sustainable for the future.

    By:Florence Uwamaliya 

  • Ubuzima bwo mu mutwe ni Umusingi w’Ubuzima bwose

    Ubuzima bwo mu mutwe ni Umusingi w’Ubuzima bwose

    Dr. Ndisha Conte, usanzwe ari umunyeshuri wa PhD mu buzima rusange muri University of KwaZulu-Natal muri Afurika y’Epfo, yagaragaje ko ibihugu byinshi bikiri inyuma mu guhuza ubuvuzi bwa VIH n’ubufasha bwo mu mutwe. yagize Ati “Nta buzima bwuzuye budafite ubuzima bwo mu mutwe,”

    nukuvuga ngo tugere kuri 95-95-95 (gupima, gutanga imiti, no kugenzura virusi) ariko tugasiga ku ruhande ihuriro ry’umubiri n’ubwonko. Kandi nibyo bituma benshi bata imiti, ntibayigumeho  cyangwa ntibanayitangeho amakuru.”

    Dr. Conte yagaragaje ko ubushakashatsi bwe mu gihugu cye cya Namibia, bwerekanye ko abaturage bafite VIH ariko batabona ubufasha bwo mu mutwe, bagira ibibazo birimo:

    • Kudakurikiza gahunda y’imiti ya ART
    • Kudashaka ubufasha
    • Guta gahunda y’ubuvuzi
    • Kubaho mu bwigunge n’ipfunwe

    Yongeyeho ko inzego z’ubuzima z’ibanze (Primary Health Care) ari ho hakwiye gushyirwa imbaraga zo gukorera isuzuma ry’indwara zo mu mutwe, binyuze mu buryo bworoshye bwo gusangira inshingano n’abandi (task-sharing), aho nko mu Rwanda hari umubare ugereranije wa psychologists 508 gusa mu gihugu hose.

    Dr. Lima, yakoze ubushakashatsi mu rubyiruko rufite VIH muri  Uganda, yagaragaje uburyo bwo kuvura hakoreshejwe Acceptance and Commitment Therapy (ACT) bufasha gutuza no kwemera ibihe bikomeye.

    Yakoresheje DNAV Model:

    1. Discoverer – Kwiga binyuze mu makosa no kugerageza ibintu bishya
    2. Noticer – Kumenya amarangamutima no kwimenya neza
    3. Advisor – Kuganira n’ijwi ryo mu mutwe (self-dialogue) ryubaka
    4. Values – Kugendera ku ndangagaciro wihitiyemo

    Iyi model, nk’uko yayisobanuye, yagaragaje igabanuka ry’ihungabana, agahinda gakabije (depression), n’ubwigunge mu rubyiruko.

    Yagize ati: “Twakoze ubushakashatsi bushingiye ku bana bafite VIH. Nubwo twakoresheje uburyo bwitwa self-therapy, twasanze bukwiye kongerwaho ubundi buryo bushya bwita ku marangamutima akomeye y’urubyiruko.”

    Yashimangiye ko gukoresha imvugo z’umuco, ibisakuzo, amagambo y’ikinyarwanda cyangwa ligands byongera kwemerwa kw’ubu buryo n’uruhare rw’imiryango, bityo bikazamura ireme ry’ubuvuzi.

    Dr. Lima kandi yagaragaje ko hari gahunda zishingiye ku ikoranabuhanga n’imbuga nkoranyambaga zakozwe n’urubyiruko rwo muri Uganda, aho bagiye bahanga uburyo bwo kugeza ubutumwa ku bandi bafite VIH mu buryo bworoshye, butabacira urubanza, kandi bunyuze mu mashusho n’amajwi bakunda.

    Yatanze urugero rwa gahunda zifashisha peer-led initiatives, aho urubyiruko rufasha urundi mu buryo bwo kumva ko batari bonyine, gutanga amakuru ku kwirinda, no guhangana n’agahinda.

    Impuguke zombi zagaragaje ko nta mpinduka zibaho hatabayeho uruhare rw’abaturage. Gushyiraho ibigo bitanga ubufasha bwo mu mutwe, ariko ntibihuzwe n’imiryango n’abaturanyi, ntacyo byageraho.

    Gushyira imbere ubuzima bwo mu mutwe, cyane cyane ku bafite VIH, si ibintu bishyirwa ku ruhande. Ni igice cy’umusingi w’iterambere ry’abantu mu mibereho yabo ya buri munsi. Ibi biganiro bigaragaza ko igihe kigeze ngo Afurika, nko mu Rwanda na Namibia, yubake urwego rw’ubuzima rushingiye ku mutima w’umuntu — aho kuvura VIH atari ugutanga ibinini gusa, ahubwo ari ugufasha umuntu kwiyakira, kubaho no gukira mu by’ukuri.

    By:Florence Uwamaliya

  • Ayra Star yongewe mu bazataramira abazitabira ‘Giants of Africa 2025’

    Ayra Star yongewe mu bazataramira abazitabira ‘Giants of Africa 2025’

    Umuhanzi w’Umunya-Nigeria Sarah Oyinkansola Aderibigbe, wamamaye nka Ayra Starr, yongewe mu bahanzi bazatarama mu Iserukiramuco ‘Giants of Africa’ riteganyijwe kubera mu Mujyi wa Kigali kuva ku wa 27 Nyakanga 2025 kugeza ku wa 2 Kanama 2025.

    Biteganyijwe ko Ayra Starr azatarama mu gitaramo gisoza giteganyijwe ku wa 2 Kanama 2025, akazagihuriramo na The Ben, Kizz Daniel na Timaya. 

    Uretse Ayra Starr wongewe mu bazasoza, Alyn Sano na we yongewe mu bazatarama mu birori byo gufungura azahuriramo n’abarimo Boukuru, Ruti Joel, Kevin Kade, Chriss Eazy na Uncle Waffles bazaba bafatanya na Sherrie Silver.

    Undi wiyongereye mu bazitabira Giants of Africa ni Kawhi Leonard wabaye MVP muri NBA usanzwe akinira Los Angeles Clippers muri NBA.

    Ayra Starr ni umwe mu bahanzikazi bakunzwe muri Afurika no ku Isi muri rusange binyuze mu ndirimbo ze nka Rush, Commas, Bloody Sammaritan, Sability, All The Love n’izindi nyinshi.

    Umuryango wa Giants of Africa usanzwe ufasha urubyiruko rwa Afurika gukuza impano mu mukino wa Basketball, watekerejwe na Masai Ujiri, Umunya-Nigeria nyuma yo kubona ko Abanyafurika badahabwa amahirwe n’amakipe akomeye kubera kutagira ibikorwaremezo bituma berekana impano zabo.

    Mu mwaka ushize wa 2024 iri serukiramuco ribera i Kigali ku nshuro ya mbere ryahujwe no kwizihiza imyaka 20 uyu muryango umaze ushinzwe. 

    Icyo gihe ryitabiriwe n’urubyiruko rurenga 250 rwaturutse mu bihugu 16 byo ku Mugabane wa Afurika birimo Sénégal, Mali, Nigeria, Cameroun, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Sudani y’Epfo, Uganda, u Rwanda, Tanzania, Kenya na Somalia.

    Muri uyu mwaka biteganyijwe kandi ko hazitabira urubyiruko 320 ruzaturuka mu bihugu 20 byo hirya no hino muri Afurika.

    Ayra Starr yongewe mu bahanzi bazatarama mu gitaramo gisoza Iserukiramuco rya “Giants of Africa 2025” igiye kubera i kigali ku nshuro ya kabiri
    Kawhi Leonard wabaye MVP inshuro ebyiri muri NBA usanzwe akinira Los Angeles Clippers muri NBA nawe yongewe muri ’Giants of Africa’ igiye kubera i Kigali
  • Intambwe Afurika Igezeho mu Kurandura SIDA

    Intambwe Afurika Igezeho mu Kurandura SIDA

    Mu nama mpuzamahanga yabereye i Kigali yibanze ku iterambere mu kurwanya Virusi itera SIDA (VIH) muri Afurika, amagambo yaturutse ku witwa Rosemary Mburu, Umuyobozi Mukuru wa Health Global Advocacy Project,yabakoze k’umutima.

    Yagize Ati.”Ni kinini. Birambabaza kuko njye ubwanjye mbana na VIH. Ariko kubera ubufatanye bw’abafatanyabikorwa mpuzamahanga, ubu ndi undetectable, kandi umugabo wanjye nta virusi afite. Iyo gahunda zose zitarabaho, nari kuba ntakiriho.”

    Uyu mugore yashimangiye ko nta ngamba n’imwe yonyine yahinduye ubuzima bwe, ahubwo ko ari ishyirahamwe ry’ingamba zitandukanye n’ubufatanye bw’ibihugu, imiryango n’inzego z’ubuzima byagize icyo bimarira Afurika.

    “Iyo tutaza gukorera hamwe, muri miliyoni 25 z’abantu bo muri aka karere barwaye VIH, ubuzima bwanjye ntibuba bukiriho. Twakoze byinshi, kandi tugomba kubirinda. Ntabwo dushobora kubipfusha ubusa.”

    Yagarutse cyane ku bana, avuga ko 76% by’abantu bafite virusi muri Afurika bataragera ku rwego rwo kugenzura virusi neza, kandi abana bakiri inyuma cyane.

    “Abana ntibashobora gutegereza. Turimo kubohereza mu gihano. Twiyemeje ejo hazaza hadafite abana bashya wanduye VIH – ariko ntabwo turimo gukora bihagije. Turimo kubeshya.”

    Mu izina rya sosiyete sivile yo muri Afurika y’Epfo, Rosemary yashimye cyane ubuyobozi bwa Leta y’u Bwongereza n’Afurika y’Epfo, abashimira ko bihagazeho mu bihe bikomeye, aho ibindi bihugu byinshi byatinye kwigaragaza.

     u Bwongereza n’Afurika y’Epfo, kuba mwaravuze ngo ‘turahari’ igihe abandi batinyaga kuboneka. Iyo ni leadership nyayo.”

    Yavuze ko ubushake bwa politiki n’imikoranire n’abaturage bigomba gufatwa nk’urufunguzo, kuko ari bwo buryo bwonyine bwo kugeza serivisi ku baturage bakeneye ubuvuzi.

    “Dufite ibikoresho byose. Dufite imiti. Dufite ubushobozi bwo kugira Afurika itarimo abana bandura VIH. Ariko dukeneye ibikorwa, si amagambo.”

    Eugene Kinyanda, umwe mu bagize panel, yagaragaje ko hari uguhangayika ku ngaruka z’imiyoborere n’imbogamizi mu kubona inkunga.

    “Hari byinshi bibera ku isi: Ukraine, Gaza, Sudan… ariko ibyo ntibikwiye kudukuraho ubushake bwo gukomeza kurokora ubuzima muri Afurika. Global Fund igomba kugumaho, twese dukwiye gushakisha uko twongera inkunga.”

    Abandi bayobozi bavuze ku buryo bwo gushora imari imbere mu bihugu (domestic financing), aho hifuzwa ko ibihugu bikwiye gushyira amafaranga mu bikorwa by’ubuzima aturutse mu ngengo y’imari yabyo.

    “Ntituvuga bihagije ku ruhare rw’abaturage mu igenamigambi ry’ubuzima. Transparency, accountability, no gukorera abaturage ni byo bizatugeza ku ntsinzi.”

    Bashimangiye ko ubufatanye n’abikorera n’amabanki y’ishoramari ari ingenzi, ndetse ko habayeho kwiga ku buryo bwo kuzana ibikoresho bihendutse binyuze mu buhanga n’ikoranabuhanga.

    Inama yasojwe hasabwa ko ibyo byavuzwe bihinduka ibikorwa bifatika:

    “2025 turi hafi. Tuzabazwa ibyo twakoze. Tuzabazwa icyo twakoze ku buzima bw’abana. Tuzabazwa niba koko twashoboye kurandura VIH cyangwa niba twarirengagije amahirwe twari dufite.”

     “Ubufatanye bwarankijije. Nibwo bwabaye umuseke mushya ku buzima bwanjye. Nibudakomeza, abandi benshi bashobora kutagira amahirwe nari nagize.

    By:Florence Uwamaliya 

  • Maximina Jokonya: Intwari Iharanira Amahirwe n’Ubuzima bw’Abakobwa Babana na VIH muri Afurika

    Maximina Jokonya: Intwari Iharanira Amahirwe n’Ubuzima bw’Abakobwa Babana na VIH muri Afurika

    Mu nama mpuzamahanga ya IAS 2025 yabereye i Kigali kuva ku ya 13 kugeza ku ya 17 Nyakanga, bamwe mu bayobozi b’ikirenga bahagurutse bagaragaza ishusho nyakuri y’uko ubuzima bw’abakobwa n’abagore bakiri bato babana na Virusi Itera SIDA (VIH) bugenda burushaho kugorana, ariko kandi hanagaragazwa intambwe iri guterwa n’intwari zifite umutima wo guhindura amateka yabo.

    Maximina Jokonya, Umuyobozi Mukuru w’umuryango wo muri Zimbabwe urengera uburenganzira bw’abakobwa banduye VIH

    Muri aba, hazamuye ijwi ry’icyizere Maximina Jokonya, Umuyobozi Mukuru w’umuryango wo muri Zimbabwe urengera uburenganzira bw’abakobwa banduye VIH, bakabyarira iwabo, rimwe na rimwe batagira inkunga cyangwa serivisi zihamye zibafasha gukomeza ubuzima. Maximina ni icyitegererezo cy’umugore w’intwari warokotse, wacanye urumuri mu mwijima, ubu akaba yaramaze  igihe cye akora  impinduka.

    Maximina yagaragaje ko abakobwa n’abagore bari hagati y’imyaka 15-24 bakomeje kuba mu byago byinshi byo kwandura VIH, kandi ko umubare munini w’abandura ari abakobwa. Yavuze  Ati:

    Iyo urebye uko imibare Ihagaze muri Afurika yo munsi y’ubutayu bwa Sahara  Abakobwa b’abangavu bahuye n’ingaruka zishingiye ku bushobozi buke bwo kwifatira ibyemezo ,

    Ihungabana ry’imibereho ,ihohoterwa rishingiye ku gitsina no kutitabwaho mu Igenamigambi rya gahunda z’ubuvuzi.”

    “I

    Maximina yavuze ko 6 kuri 7 mu bandura VIH mu rubyiruko rw’imyaka 15-19 ari abakobwa. Ikindi, abakobwa babyaye bafite VIH bafite amahirwe make yo gukomeza imiti ya ART nyuma yo kubyara – kuko ubushakashatsi bwagaragaje ko 50% muri bo bayihagarika bitarenze imyaka ibiri nyuma yo kubyara.

    Yavuze ko ari ngombwa gushyira ijwi ry’abagore mu igenamigambi: “Uburyo bworoshye bwo kugira impinduka ni ugushyira umukobwa n’umugore mu mwanya w’ijambo. Ubu 1 mu bihugu 5 gusa muri Afurika bifite politiki za VIH zifite uburyo bunoze bwo kwumva ijwi ry’abakobwa babana na VIH. Ibi bigomba guhinduka.”

    Mu gusoza, Maximina yasabye abari mu nama ko bagomba kuva mu nama batwaye inshingano zo guhindura ibyo bihugu byabo, bakubaka gahunda zita ku bibazo bifatika by’abakobwa, zirimo uburezi, ubuvuzi burambye, no kwirinda guta abana banduye VIH mu rungabangabo.

    Inama ya IAS 2025 i Kigali ntiyabaye gusa umwanya wo kugaragaza ibibazo, ahubwo yari n’igihe cyo kwigira ku bikorwa by’indashyikirwa nk’ibya Maximina. Ubutumwa bwe bwanyuze benshi, kuko bwari ubuhamya bw’ukuri bugaragaza ko hari icyizere nubwo urugendo rukiri rurerure.

    ijambo rya, Maximina Jokonya yasize abari aho baguye mu rungano rumwe: “Nimureke tubane n’ukuri. Igihe cyarageze ngo twemere ko ubuzima bw’umwana w’umukobwa bufite agaciro karuta imbwirwaruhame.”

    IAS 2025 izasiga amateka ku buryo ubuvugizi bwimbitse nk’ubwa Maximina buzafasha isi kugera ku ntego yo gusiga ntawe inyuma mu rugamba rwo kurandura SIDA burundu.

    By: Florence Uwamaliya