Isoko ry’imari muri Aziya ryatangiranye igihombo bitewe n’impungenge z’umutekano ku rwego mpuzamahanga
Isoko ry’imari mu bihugu bya Aziya ryatangiye icyumweru rigaragaza igihombo, aho abashoramari bagaragaje impungenge zikomeye zishingiye ku makimbirane akomeje kwiyongera ku rwego mpuzamahanga, cyane cyane mu Burasirazuba bwo Hagati. Ibi byatewe ahanini no gusenyuka kw’ibiganiro by’amahoro hagati ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Iran, ibintu byatumye umwuka mubi wongera kwiyongera mu karere gafite uruhare runini ku isoko ry’ingufu ku isi.
Ku munsi wo ku wa Mbere, ibipimo by’ingenzi by’amasoko nk’imari ya Hong Kong (Hang Seng), iy’u Buyapani (Nikkei) ndetse n’iya Koreya y’Epfo (Kospi), byose byagabanutseho hejuru ya 1%. Abashoramari benshi bahisemo kwitwararika, bagabanya ibikorwa byabo mu gihe bategereje kureba uko ibintu bizagenda mu minsi iri imbere.
Impamvu nyamukuru y’iri gabanuka ni izamuka rikabije ry’ibiciro bya peteroli ku rwego mpuzamahanga. Nyuma y’uko Amerika itangaje ko ishobora gufunga inzira y’amazi ya Hormuz ikoreshwa mu gutwara peteroli, igiciro cya Brent cyahise kirenga amadolari 100 kuri barili, kikiyongera ku kigero cya 7% mu gihe gito cyane.
Iyo nzira ya Hormuz ifatwa nk’ingenzi cyane kuko inyuramo hafi 20% by’ibikomoka kuri peteroli byoherezwa ku isi. Iyo ihungabanye, bigira ingaruka zikomeye cyane ku bihugu byo muri Aziya bishingira cyane ku gutumiza peteroli hanze, nk’u Bushinwa n’u Buhinde.
Ibi byatumye abashoramari bagira impungenge z’izamuka ry’ibiciro (inflation), kuko igiciro cy’ingufu iyo kizamutse, kigira ingaruka ku bicuruzwa hafi ya byose. Ibi bishobora gutuma amabanki akomeye ku isi ahindura ingamba, nko kuzamura inyungu ku nguzanyo, ibintu bishobora kurushaho kugabanya ubushake bwo gushora imari.

Mu Buhinde, isoko ry’imari ryahise rigabanuka cyane, aho ibipimo bya Nifty 50 na Sensex byamanutse hafi 2%, bigaragaza uburyo impinduka z’isi zihita zigira ingaruka ku bukungu bw’ibihugu bikiri mu nzira y’amajyambere.
Nubwo hari ibihugu bimwe nka Singapore byakomeje kwihagararaho, muri rusange isoko rya Aziya ryose ryagaragaje intege nke, ibintu bigaragaza ko abashoramari ku isi bari gukurikiranira hafi ibibazo bya politiki n’intambara bishobora guhungabanya ubukungu bw’isi.
Mu gihe ibi bibazo bikomeje, impuguke zigaragaza ko amasoko y’imari ashobora gukomeza guhura n’ihindagurika rikomeye, bitewe n’uko umutekano ku isi ukomeje kuba ikibazo gikomeye kurusha uko byari byitezwe.
By: Florence Uwamaliya
![]()

