AmakuruEconomyEventibidukikijeIkoranabuhangaImibereho myizaNewsPoliticsPolitikiPopular NewsRecent NewsTechnologyTechonologyTrending NewsUncategorized

U Rwanda na Tanzania byagiranye amasezerano y’ubufatanye mu by’ingufu

U Rwanda rwagiranye amasezerano y’imikoranire na Tanzania ajyanye no guteza imbere ibijyanye n’ingufu n’ubufatanye nyambukiranyamipaka.

Ni amasezerano yashyizweho umukono ku wa 19 Gicurasi 2026 mu nama nyafurika yiga ku iterambere ry’ikoreshwa ry’ingufu za nucléaire.

Iyi nama izwi nka NEISA (Nuclear Energy Innovation Summit for Africa) igiye yabaye kuva kuri uyu wa 19 kugeza ku wa 21 Gicurasi 2026.

Iyi nama yatangijwe ku mugaragaro na Perezida Kagame, yitabiriwe n’abarenga 1.200 barimo n’abakuru b’ibihugu na za guverinoma nka Perezida wa Tanzania, Samia Suluhu Hassan, Perezida w’Inama y’Abaminisitiri ya Togo, Faure Essozimna Gnassingbé n’abandi.

Amasezerano yashyizweho umukono agamije ubufatanye mu nzego z’ingenzi nk’ingufu, kubaka ibikorwaremezo by’ingufu, ubufatanye mu guteza imbere ingufu zisubira, kubakira ibigo byo mu bihugu byombi ubushobozi n’ufatanye nyambukiranyamipaka.

Yashyizweho umukono na Minisitiri w’Ibikorwaremezo w’u Rwanda, Dr. Jimmy Gasore na Minisitiri w’Ingufu wa Tanzania, Deogratius John Ndejembim bahagarariwe na Perezida Kagame na Perezida wa Tanzania, Samia Suluhu Hassan.

Minisitiri Dr Gasore yashimye umubano umaze igihe hagati y’ibihugu byombi, ndetse avuga ko amasezerano yasinywe agaragaza ubushake bw’ibihugu byombi mu guteza imbere umubano usanzweho w’ibihugu byombi n’ubufatanye bw’akarere by’umwihariko mu rwego rw’ingufu.

Ati “Ku bwa Guverinoma y’u Rwanda, dushimira Guverinoma ya Tanzania ku bufatanye bwo ku rwego rwo hejuru, ibiganiro byubaka ndetse n’ubushake bwo gufatanya byaranze ibiganiro byagejeje kuri iyi ntambwe.”

Yavuze ko amasezerano yasinywe azafasha ibihugu byombi gufatanya mu nzego zibyungura nko mu gucuruza ingufu, kubaka ibikorwaremezo byabyo, ubufatanye mu bya tekiniki n’ibindi bishingiye ku kwihutisha gahunda yo kwihuza kwa Afurika y’Iburasirazuba.

Ubwo yatangizaga NEISA 2026, Perezida Kagame yavuze ko ingufu za nucléaire zikomeje kwisungwa mu bijyanye no kwimakaza ingufu zitangiza, ibiba amahirwe mashya ku bihugu, ko na Afurika ikwiriye gufatanya kugira ngo igere kure muri uru rwego.

Ati “Iyo ibihugu bikomeje kuba bya nyamwigendaho, iterambere rizagenda biguru ntege ndetse ikiguzi bisaba ngo rigerweho kikaba kinini. Ubufatanye mu bijyanye no kugenzura imikorere, mu gutera inkunga imishinga no guhuza imikorere mu by’ingufu mu karere ni ingenzi. Iyi ni yo mpamvu NEISA ari ingenzi.”

Perezida Kagame yavuze ko ubu ikigezweho ari ukwihutisha ibiganiro bikavanwa mu bitekerezo ahubwo bigashyirwa mu bikorwa, harebwa uburyo bwo gutera inkunga ibi bikorwa hagamijwe kwaguka mu iterambere.

Ati “U Rwanda ruzakomeza gushyigikira izi mbaraga, kuko ibi birenze igihugu icyo ari cyo cyose.”

Muri iyi nama Samia Suluhu Hassan yashimiye Perezida Kagame utarahwemye guhirimbanira Afurika mu bijyanye na gahunda gukoresha ingufu za nucléaire nk’umugabane wasigaye inyuma muri uru rwego kandi ufite umutungo kamere wawufasha gutera imbere.

Ubu muri Tanzania bakora amashanyarazi angana na megawatt 4.500, ariko mu 2030 iki gihugu gifite intego ko kizaba gikeneye hafi megawatt 8.000 na megawatt 70.000 mu 2050.

Ni mu gihe u Rwanda rwo ruzaba rukeneye gutunganya ingufu z’amashanyarazi za megawatt zirenga 5.000, zivuye kuri megawatt 406 zihari ubu. Biteganyijwe ko mu 2030 ruzaba rufite uruganda byibuze rutunganya amashanyarazi angana na megawatt 600 akomoka ku ngufu za nucléaire.

U Rwanda na Tanzania bifitanye imishinga itandukanye cyane cyane ijyanye n’ingufu kuko ibihugu byombi bihuriye ku mushinga w’urugomero rwa Rusumo rufite ubushobozi bwo gutanga Megawatt 80 z’amashanyarazi.

Uyu mushinga uhuriweho n’u Rwanda, Tanzania n’u Burundi, biteganyijwe ko buri gihugu kizahabwa megawatt 26,6 zizacanira abaturage miliyoni imwe n’ibihumbi 146 barimo Abarundi ibihumbi 520, Abanyarwanda ibihumbi 467 n’Abanya-Tanzania ibihumbi 159.

Mbere y’uko u Rwanda rugirana amasezerano na Tanzania, Perezida Kagame na mugenzi we Samia Suluhu Hassan bagiranye ibiganiro byihariye

Perezida Kagame na Perezida Samia Suluhu Hassan berekeje ahagombaga gusinyirwa amasezerano y’imikoranire

Gusinya amasezerano y’ubufatanye hagati ya Tanzania n’u Rwanda byahagarariwe na Perezida Kagame na mugenzi we wa Tanzania, Samia Suluhu Hassan

Minisitiri w’Ibikorwaremezo w’u Rwanda, Dr. Jimmy Gasore (iburyo) na Minisitiri w’Ingufu wa Tanzania, Deogratius John Ndejembi

Amasezerano y’ubufatanye hagati y’u Rwanda na Tanzania, yashyizweho umukono na Minisitiri w’Ibikorwaremezo w’u Rwanda, Dr. Jimmy Gasore (iburyo) na Minisitiri w’Ingufu wa Tanzania, Deogratius John Ndejembim

Perezida Kagame na mugenzi we Samia Suluhu Hassan basuhuzanya nyuma y’isinywa ry’amasezerano y’ubufatanye hagati y’u Rwanda na Tanzania

Loading